Panama Papers leiden wereldwijd tot actie

Belastingontwijking Groot gegevenslek wekt internationale interesse van belastingdiensten en opsporingsinstanties.

Ruim een etmaal nadat een samenwerkingverband van internationale media onthulde hoe ’s werelds rijken en machtigen via buitenlandse belastingparadijzen hun miljoenen parkeren, blijft de commotie over deze ‘Panama Papers’ groeien.

Wereldwijd kondigden politici aan dat ze in de onthullingen aanleiding zien voor hernieuwd debat over de aanpak van belastingontwijking en -ontduiking. In IJsland en Argentinië, waar de zittende regeringsleiders in opspraak zijn geraakt, riep de oppositie om aftreden dan wel opheldering.

Het nieuws over Porosjenko bevestigt het beeld van Oekraïne als corrupt land Peter Kanne, opiniepeiler bij I&O Research

De spil in de Panama Papers-onthullingen is adviesbedrijf Mossack Fonseca Foto Reuters

Belastingdiensten in verscheidene landen meldden dat ze de uitgelekte informatie met interesse gaan bekijken. De Nederlandse Belastingdienst stelt een onderzoek in. De fiscus zei maandag „actief te kijken” of de informatie gebruikt kan worden voor het alsnog heffen van belasting bij bedrijven en individuen die in Nederland zijn gevestigd. De Süddeutsche Zeitung meldt dat de Duitse belastingdienst al een jaar geleden voor ruim 1 miljoen euro een klein deel van deze gegevens heeft gekocht.

Ook justitie kwam in sommige landen al in actie: in onder meer Frankrijk en Spanje kondigden onderzoeksrechters aan zaken te openen naar veronderstelde witwaspraktijken en belastingfraude. Ook het Amerikaanse ministerie van Justitie start een onderzoek naar corruptie.

Aan de andere kant zagen de in de publicaties genoemde politici, (oud-) regeringsleiders, zakenlieden, topsporters en sterren zich genoodzaakt te reageren. Bijna unaniem deden ze dat ontkennend – of op zijn minst door de blootgelegde financiële trucs te bagatelliseren. Velen wijzen erop dat de belastingconstructies die zijn onthuld grotendeels legaal zijn, en dat dit soort fiscale regels door overheden zelf wordt gefaciliteerd.

Ontkenningen in Panama

Ook de bron van het ongekend grote datalek – het Panamese juridische adviesbureau Mossack Fonseca – reageerde. Volgens topman Ramón Fonseca Mora is zijn bedrijf „nog nooit ergens voor gedaagd”, zo stelde hij in een interview met de nationale krant La Prensa.

Op zijn kantoor in het financiële hart van Panama-Stad legde hij, met juridisch directeur Sara Montenegro aan zijn zijde, uit dat het bedrijf voldoende ‘due dilligence’ (financieel achtergrondonderzoek) doet naar klanten. Naar zogeheten Politically exposed persons (PEP’s) – publiek actieve figuren bij wie het risico op omkoping of corruptie als groter geldt – doet Mossack Fonseca naar eigen zeggen altijd aanvullend onderzoek alvorens hen als cliënt te accepteren.

Dit is bijna dodelijk. Ik denk dat dit de opkomst verhoogt, want men is boos Harry van Bommel, Tweede Kamerlid voor de SP

Ook president Juan Carlos Varela probeerde het beeld te bestrijden dat het kleine Midden-Amerikaanse land (bijna 4 miljoen inwoners) een belastingparadijs is.

Hij bracht in herinnering dat Panama in 2013 door de bekende internationale witwasbestrijder FATF van zijn ‘grijze lijst’ van landen werd afgevoerd. „Een lijst waar we sowieso nooit op hadden mogen staan.” Varela stelde niettemin dat zijn regering druk is de financiële sector van Panama-Stad „nog transparanter” te laten opereren.

Waarschijnlijk volgen de komende dagen en weken nog meer onthullingen. In totaal bestaan de Panama Papers uit 2,6 terabyte aan data.