Ook Nederlands kapitaal via Panama

Het Nederlandse kleinbedrijf gebruikt belastingparadijzen ook, blijkt. Het mag misschien, maar de opwinding groeit.

Nederlandse banken komen niet voor in Europese top-tien

Een rioolreiniger, een paardenhandelaar. Een meubelmaker en een stukadoor. Honderden Nederlanders hebben via een Panamese tussenpersoon bedrijven opgezet in belastingparadijzen. Dat meldden Trouw en het Het Financieele Dagblad dinsdag, op basis van de zogenoemde Panama Papers: 11,5 miljoen gelekte documenten van het Panamese adviesbureau Mossack Fonseca.

Autoriteiten richten zich in onderzoek naar belastingontwijking doorgaans op grote multinationals. Daarom is het opmerkelijk dat juist het Nederlandse kleinbedrijf zo actief gebruik maakt van offshore-vennootschappen. Alleen al via Mossack Fonseca, een van de grotere juridisch-financiële dienstverleners wereldwijd, hebben Nederlanders de laatste jaren meer dan vijfhonderd bedrijven in belastingparadijzen opgezet. Vooral in Panama en op de Britse Maagdeneilanden, maar ook op de Seychellen, Samoa en de Bahama’s.

In de Panama Papers duiken ook enkele bekende Nederlandse namen op. Zoals die van wijlen Jos van der Vorm, tussen 1979 en 1986 lid van de Belastingkamer van de Hoge Raad. Uit een reconstructie van Trouw en het Financieele Dagblad blijkt dat hij probeerde zijn vermogen, uit de erfenis van de oprichter van de Holland-Amerikalijn (HAL), buiten het zicht van de fiscus te houden met trustfondsen op de Maagdeneilanden. Ook Mexx-oprichter Rattan Chadha en Joop van Oosterom, oprichter van automatiseringsbedrijf Volmac, en oud-voetballer Clarence Seedorf deden zaken met Mossack Fonseca.

Het hebben van bezittingen in een belastingparadijs is maatschappelijk omstreden, maar legaal – mits betrokkenen daar melding van maken bij de Belastingdienst. Of bovengenoemde personen en bedrijven dat hebben gedaan, wil de Belastingdienst niet zeggen. Maar de dienst lijkt weinig oog te hebben voor offshoreconstructies. Volgens het ministerie van Financiën worden er niet veel informatieverzoeken naar belastingparadijzen gestuurd: 106 in de afgelopen drie jaar. De Belastingdienst leest de berichtgeving echter „met belangstelling”, stelde de directeur maandag.

Nederland komt overigens niet zo slecht uit de Panama Papers, blijkt uit de statistieken die het internationale collectief van onderzoeksjournalisten ICIJ publiceerde. De meer dan 14.000 banken, advocatenkantoren en tussenpersonen met wie Mossack Fonseca werkte, zitten vooral in Hong Kong, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland. Nederland komt in die top tien niet voor. Ook bij de tien populairste belastingparadijzen van Mossack Fonseca staan behalve de Maagdeneilanden en Panama, het VK en Hong Kong – en Nederland niet.

Wereldwijde verontwaardiging

Toch leiden de onthullingen tot veel commotie in de Tweede Kamer, waar een debat is aangevraagd. Ook in het buitenland groeit de verontwaardiging over hoe ’s werelds rijken via buitenlandse belastingparadijzen hun miljoenen parkeren. De Britse premier Cameron zag zich genoodzaakt te reageren op de onthulling dat zijn vader banden had met Mossack Fonseca – „een privé-aangelegenheid”.

Ook vertrouwelingen van Le Pen, voorvrouw van de Franse partij Front National, duiken in de Panama Papers op. In Duitsland liggen voormalig managers van Siemens onder vuur, wegens verduistering. Zes van de zeven grootste Duitse banken hebben via Mossack Fonseca brievenbusfirma’s gevestigd.

In IJsland en Argentinië, waar de zittende regeringsleiders in opspraak zijn geraakt, riep de oppositie om aftreden dan wel opheldering. In Frankrijk, Spanje en de Verenigde Staten kondigde justitie al aan onderzoeken te beginnen naar veronderstelde witwaspraktijken, belastingfraude en corruptie.

Aan de andere kant reageerden de in de publicaties genoemde (oud-)politici, zakenlieden en topsporters vrijwel unaniem ontkennend, of bagatelliserend. Velen wijzen erop dat de onthulde belastingconstructies door overheden zelf worden gefaciliteerd.