Ombudsman hekelt verdwijnen blauwe envelop

In november startte Ombudsman Reinier van Zutphen een onderzoek na een klachtenregen.

Staatssecretaris Wiebes geeft in oktober 2015 het startsein voor de campagne die het afscheid van de blauwe envelop van de Belastingdienst inluidt. Foto Bart Maat / ANP

De Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, concludeert na onderzoek dat de Belastingdienst fouten heeft gemaakt bij het gefaseerd laten verdwijnen van de blauwe envelop. Volgens Van Zutphen gaat de overgang naar digitale post te snel, waardoor veel mensen zich overvallen voelen.

Dinsdag bood de ombudsman het kritische rapport ‘Het verdwijnen van de blauwe envelop’ aan staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) aan.

Mensen die niet met de digitalisering meekunnen zouden worden gedwongen hulp te zoeken bij iemand die hun digitale brievenbus in de gaten houdt. Die inzage in fiscale en persoonlijke gegevens wil niet iedereen geven, aldus het onderzoek:

“De Belastingdienst heeft de belangen van mensen die moeite hebben met digitalisering uit het oog heeft verloren.”

De ombudsman kondigde eind november een onderzoek aan naar de afschaffing van de envelop, na een klachtenregen. Een maand eerder stemde de senaat in met de Wet elektronisch berichtenverkeer, die de afschaffing mogelijk maakt.

Laaggeletterden

Vorig jaar verstuurde de fiscus nog jaarlijks 150 miljoen blauwe brieven naar burgers en bedrijven. Dat verandert stapsgewijs in een digitale berichtenbox. Vanaf december 2015 ontvangen mensen die zorg- of huurtoeslag krijgen de voorschotbeschikking 2016 al uitsluitend digitaal.

De Ombudsman maakt zich vooral zorgen over mensen die geen internetverbinding hebben - ongeveer 50.000 huishoudens - en twee miljoen laaggeletterden. Hij vreest dat door de afschaffing van de blauwe envelop de kloof tussen overheid en kwetsbare burgers groter wordt.

“Bovendien worden veel mensen hierdoor afhankelijk van derden en verliezen hun zelfredzaamheid.”

Volgens Van Zutphen ontving hij meer dan drieduizend telefonische en 475 schriftelijke klachten sinds begin november.

Papier blijft nog jaren

In november wilde Wiebes in zeven jaar tijd volledig afscheid nemen van papieren belastingpost, maar hij stelt geen harde deadline. Wiebes gaf al toe dat de campagne ‘Vaarwel blauwe envelop’ “wellicht wat te bruusk” is geweest, aldus een woordvoerder van Wiebes:

“De campagne was bedoeld om mensen te prikkelen zich aan te melden voor de digitale berichtenbox. De titel ‘Vaarwel blauwe envelop’ schrikt mensen, vooral ouderen en mensen zonder internet, misschien af: ‘Help! Gaat die envelop er echt volledig uit?’”

De woordvoerder benadrukt dat als mensen echt niet meekunnen met digitalisering, de mogelijkheid van papieren belastingformulieren blijft bestaan.

“Al duurt dat tien, twintig of vijftig jaar.”