Column

Sneu ‘Maidam’

Wat te doen? Thuisblijven of ja-stemmen? Ik twijfel nog altijd, ook al heb ik zondagmiddag ‘Maidam’ bijgewoond, een bijeenkomst op de Dam ten faveure van de ja-stem in het Oekraïne-referendum.

Minister Koenders van Buitenlandse Zaken vond daar dat we behoorden te stemmen. „Er is geen strategisch stemmen, er is alleen principieel stemmen”, riep hij aan het einde van zijn toespraakje. Ik begreep wat hij bedoelde, maar om mij heen kijkend zag ik ook de betrekkelijkheid van zijn oproep. De opkomst was immers bedroevend, er kon amper een hoek van het plein mee gevuld worden.

Daar stonden ze dan, vooral de ja-stemmers van GroenLinks en D66, nogal moederziel alleen. Ze kregen nog wel het pesterige gezelschap van een groep tegenstanders, demonstrerende SP-ers onder aanvoering van Harry van Bommel, ongenode gasten op een bescheiden feestje.

Als de animo om Oekraïne te steunen in Nederland zo gering is, valt er alleen maar een afgetekende overwinning van het nee-kamp te verwachten. Kun je dan niet veel beter thuisblijven om te voorkomen dat de opkomstdrempel van 30 procent gehaald wordt? Het is een niet-democratische houding, hoor je steeds. Dat is in zekere zin waar, maar is de houding van het Burgercomité EU en GeenPeil zo democratisch? Zij hebben Nederland onder valse voorwendsels een onzinreferendum opgedrongen. Oekraïne kan ons niets schelen, zeggen ze nu opeens in het openbaar, de Europese Unie moet kapot.

Wat is het beste antwoord op dit Wilderiaanse cynisme? Een brave gang naar de stembus met een zware nederlaag in het vooruitzicht? Of een schouderhalend thuisblijven met de gedachte: wie de democratie saboteert, verdient contrasabotage?

Of valt er al niets meer te kiezen en is het een gelopen koers, gelet op de recente enquêtes die een opkomst van meer dan dertig procent en een royale overwinning van het nee-kamp voorspellen?

Die onweerswolk hing al bijna tastbaar boven de bijeenkomst op de Dam. Het had iets sneus, de manmoedige pogingen van politici als Klaver, Zijlstra, Spekman, Buma, Koenders en Pechtold om het tij nog te keren. Ze stonden voor een zwaar gedecimeerde eigen parochie te preken.

„Hoe gaat het?” vroeg presentatrice Victoria Koblenko aan minister Koenders. „Goed!” riep hij. „Het is fantastisch dat ik hier op de Dam sta.” Het klonk alsof er een onafzienbare menigte over de boorden van de Dam golfde. Jesse Klaver vroeg het publiek te klappen voor de ‘echte helden’, de Oekraïners die hun leven hadden gegeven voor de toekomst van hun land. Een terechte oproep, maar hoe hard kun je klappen met zo’n kleine groep?

Pijnlijk moet het vooral zijn geweest voor het groepje Oekraïners dat naar de Dam was gekomen. Zij zullen gemerkt hebben dat Nederland niet echt in het lot van hun land is geïnteresseerd. Nederland heeft iets ander aan het hoofd. Vluchtelingen, pensioenen, Cruijff – nog diezelfde middag liepen duizenden in optocht voor Hem naar de Arena.

Misschien dat een politicus als Zijlstra juist daarom het Nederlandse belang bij een ja-stem beklemtoonde. „Wij moeten kiezen voor ons eigenbelang – Oekraïne is onze buffer naar het Oosten wat betreft onze veiligheid.” Het klonk egoïstisch, en zo was het vermoedelijk ook bedoeld, maar zelfs zulke argumenten lijken Oekraïne niet meer over de Nederlandse brug te helpen.

Frits abrahams