Hoger onderwijs kies je zó

Deze maandag komt de nieuwe ranglijst uit van U-Multirank: hoger onderwijs wereldwijd tot in detail bekeken. Reputatie alleen zegt niet veel.

Het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen. Robin van Lonkhuijsen/ANP

Wie wist dat de Groningse Hanzehogeschool tot de mondiale top-25 behoort wat betreft de toepassing van haar onderzoek? En dat de Noord-Brabantse hogeschool Avans de hoogste beoordeling krijgt voor tijdig afstuderende bachelors en masters? Of dat ‘Delft’ en ‘Wageningen’ wereldtop zijn qua promoties van buitenlandse studenten?

Een en ander blijkt uit data van U-Multirank 2016, die deze maandag zijn vrijgegeven. De organisatie onderzocht meer dan 1.300 universiteiten en hogescholen in 90 landen. Achter U-Multirank schuilen de Universiteit Twente (Center for Higher Education Policy Studies), de Universiteit Leiden (Centre for Science and Technology Studies) en het Duitse Centrum für Hochschulentwicklung in Gütersloh. Ze doen hun onderzoek met financiële steun van de Europese Commissie en brengen jaarlijks hun ranglijsten uit.

Anders dan veel bekendere lijsten als de Shanghai Ranking en die van Times Higher Education en QS, geeft U-Multirank geen algemene reputatiescore voor universiteiten. Hoogleraar bestuurskunde Frans van Vught, betrokken bij U-Multirank: „Wij weigeren samengestelde indicatoren, waar alles in een potje wordt gedaan. Die zijn oncontroleerbaar.” Van Vught, oud-voorzitter en -rector van de Universiteit Twente, is ook beleidsadviseur van de Europese Commissie.

Gebruikers van U-Multirank kunnen uit vele ranglijsten kiezen op de website van de organisatie. Welke universiteiten of hogescholen zijn het meest internationaal georiënteerd? Welke hebben de meest geciteerde publicaties?

Hoe scoren de onderzochte Nederlandse onderwijsinstellingen? Klik of tap op een van de bollen in onderstaande kaart of voer een plaatsnaam in voor meer informatie.

De beoordeling van afzonderlijke studierichtingen, zoals natuurkunde of medicijnen, zegt meer over het onderwijs daarin dan de status van een complete universiteit. Van Vught: „Wat zegt de kwaliteit van het onderwijs van de universiteit Utrecht? Dat ligt bij natuurkunde heel anders dan bij sociologie.”

Onderwijs aan de Utrechtse universiteit? Dat ligt bij natuurkunde heel anders dan bij sociologie

Frans van Vught oud-rector

Daarom sorteert U-Multirank op kenmerken per vakgebied. Dat gebeurt nu voor dertien vakgebieden, maar dat worden er meer. Ook wil de organisatie nog veel hogescholen toevoegen.

Anders dan de bekende ranglijsten, biedt U-Multirank wél antwoord op de belangrijkste vraag voor aankomende studenten: waar ter wereld wordt het beste onderwezen en geleerd? Op dat punt haalt geen enkele Nederlandse onderwijsinstelling de hoogste kwalificatie.

„Als we eerlijk zijn, is het allemaal niet erg best”, zegt Van Vught. „Hogeronderwijsinstellingen geven daar te weinig prioriteit aan. Op de lijst van wereldspelers zijn weinig Europese instellingen.”

Nederlandse universiteiten sterk internationaal georiënteerd

In Nederland beoordelen ook andere instellingen opleidingen. Van Vught is goed te spreken over de studiekeuze123 (van ministerie, studenten en onderwijsinstellingen). Net als U-Multirank gaat die site niet alleen af op het oordeel van docenten en studenten, maar verzamelt ze ook eigen gegevens. Probleem is wel, zegt Van Vught, dat universiteiten terughoudend zijn met informatie. „Die van Leiden, Amsterdam en Utrecht scoren minder hoog op onze ranglijst door gebrek aan gegevens.”

Waar verscheidene Nederlandse universiteiten wel hoog scoren: geld aantrekken van buiten, en wetenschappelijke publicaties met auteurs uit het bedrijfsleven. Tast dit soort co-publicaties de onafhankelijkheid van de instelling niet aan? Van Vught ziet het als indicatie van succesvol innovatiebeleid: „Ik kan me voorstellen dat het bij fundamentele technische kennis een positief punt is voor ‘Delft’ en ‘Eindhoven’ en het Amerikaanse MIT.”

Op specifieke punten doen Nederlandse universiteiten dus wel degelijk op wereldniveau mee. Van Vught: „Maar overall, als je al die criteria bij elkaar beziet, voeren vooral Amerikaanse universiteiten de boventoon.”