En weer is daar de zwager van de partijleider

China De belangrijkste Chinees die in de Panama Papers naar voren komt, is de zwager van partijleider Xi Jinping.

Foto AFP

Het duurde maandag zeker tot na lunchtijd voordat de Chinese censuur ingreep: het was immers een nationale feestdag. Of internettend China begreep dat ook de families van zittende en voormalige topfiguren van de Communistische Partij, onder wie de zwager van president Xi Jinping, genoemd worden in de ‘Panama Papers’ is de vraag.

De eerste, niet zo gevoelige berichten gingen uitsluitend over de machinaties van het dik bevriende staatshoofd Poetin en de alom bewonderde voetballer Lionel Messi. Voordat Chinese internetters op de website van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) op het idee konden komen om naar Chinese namen in de index te zoeken, was de grote schoonmaak al aan de gang.

Mochten zij daar wel in geslaagd zijn, dan kan dat geen grote verrassingen hebben opgeleverd. Al in 2014 berichtte het internationale onderzoekscollectief dat 22.000 Chinezen hun vermogens in veilige belastinghavens hebben ondergebracht.

De belangrijkste Chinees die toen en nu opnieuw in de uitgelekte documenten van het Panamese adviesbureau Mossack Fonseca naar voren is gekomen, is de 65-jarige Deng Jiagui. Hij is de zwager van president en partijleider Xi Jinping en voormalig bestuursvoorzitter van General Motors in China.

Hij wordt gevolgd door Li Xiaolin, de dochter van voormalig premier en Politbureaulid Li Peng en Jasmine Li, kleindochter van Jia Qinglin tot een paar jaar geleden de nummer vier van de CPC. Beide vrouwen leiden grote energie-ondernemingen.

President Xi’s zwager zou over een vermogen beschikken van een half miljard dollar, opgebouwd dankzij zijn familieconnecties. GM had hem nooit voor een topfunctie gevraagd als hij niet tot de politieke elite had behoord en deuren geopend en vergunningen geregeld wist te krijgen.

President Xi’s zwager zou door familieconnecties een half miljard dollar hebben

Na die voor hem uiterst pijnlijke onthullingen zou president Xi zijn zwager hebben gevraagd met zijn vermogen terug te keren naar China en hier belasting te betalen. Uit verder onderzoek van de 11 miljoen documenten tellende Panama Papers zal moeten blijken of dat ook werkelijk is gebeurd.

Niettemin is langs een omweg Xi Jinping opnieuw in verlegenheid gebracht, want dit soort „hedonistisch” gedrag past niet bij de familie van een topcommunist, preekt hij vaak.

Extra pikant is het feit dat in de lopende anti-corruptiecampagne ruim 100 rijke Chinezen door de staatsveiligheidsdienst zijn gedwongen uit het buitenland terug te keren naar China om zich te verantwoorden voor misdrijven – waaronder belastingfraude.

Het is in de Chinese politiek, voor en na de revolutie van 1949, gebruikelijk dat families van leiders vermogens opbouwen dankzij hun naam en connecties. Het is al even gebruikelijk dat daar in het openbaar over gezwegen wordt. Het is voer voor de Beijingse en Shanghaise borreltafels, maar in de pers zal er geen letter over verschijnen. Buitenlandse media die daarover wel berichten worden langdurig in de ban gedaan, zoals Bloomberg en The New York Times die nog steeds geblokkeerd worden.

Uit verder onderzoek van de 11 miljoen documenten tellende Panama Papers moet ook blijken of andere politieke families hun vermogens via adviseur Mossack Fonesca buiten bereik van de Chinese fiscus hebben geplaatst.

De belangstelling gaat vooral uit naar de families van Hu Jintao en Wen Jiabao, respectievelijk president en premier tot 2013, en naar de activiteiten van de familie van overkoepelend leider Deng Xiaoping. Zij werden twee jaar geleden ook genoemd in ICIJ-onderzoek en in rapporten van Amerikaanse media.

In Hongkong, dat in de Panama Papers een oase voor offshore-rekeningen wordt genoemd, wordt intussen met spanning afgewacht of verder onderzoek van de documentenberg nog andere verrassende namen gaat opleveren dan die van filmster Jackie Chan.