Aan de Turkse kust staan tenten voor uitgewezen migranten al klaar

Een tent voor uitgewezen vluchtelingen in Dikili. Foto: Özge Sebzeci

Inderhaast zijn zaterdag en zondag achter het prikkeldraadhek in de haven van Dikili tenten en mobiele toiletten neergezet. Ze vormen een provisorisch registratiecentrum voor vluchtelingen en migranten die vanaf deze maandag per veerboot terug naar het stadje komen.

Opeens dringt aan de Turkse kust door dat het menens is met het vluchtelingenakkoord tussen Turkije en de EU. Inwoners van de Turkse stadjes zijn bang dat ze opgezadeld raken met duizenden teruggekeerde migranten.

Op het Atatürkplein in het centrum van de stad naast de haven demonstreerden zaterdag een paar honderd boze burgers. Ze werden aangevuurd door burgemeester Mustafa Tosun van de grootste oppositiepartij CHP. Tosun had een podium geregeld en hield een speech. „Dikili kan dit niet aan.” Achter winkelruiten hangen posters: „Wij willen geen vluchtelingenkamp.”

De landelijke overheid heeft een terrein, acht kilometer buiten de stad, aangewezen voor een uitzetcentrum. Het is nog onduidelijk of er een nieuw gebouw wordt neergezet, of alleen containers en tenten. Burgemeester Tosun klaagt over het gebrek aan informatie. „Onze vragen aan de regering en gouverneur worden niet beantwoord.”

Foto’s en interviews door Özge Sebzeci:

De onduidelijkheid voedt de onrust. Visser Ismail Çevik (54) zet zaterdag zijn handtekening op een protestpetitie. „We zijn niet harteloos”, zegt hij. „We weten dat deze mensen zijn ontsnapt aan oorlog. Maar Dikili is hier niet de juiste plaats voor. We hebben amper genoeg voor onszelf. In de zomer, als er veel toeristen zijn, hebben we soms wekenlang geen stromend water.”

Andere demonstranten vrezen dat de aanwezigheid van een uitzetcentrum het toerisme schaadt, de voornaamste inkomstenbron in de stad. Die angst leeft ook in de luxe badplaats Cesme, dicht bij het Griekse eiland Chios. Ook daar werden dit weekend voorbereidingen getroffen om vanaf deze maandag terugkeerders te registreren. In de haven staan een paar lege tenten.

Op de eerste boten uit Griekenland zullen mensen zitten die daar geen asielaanvraag hebben gedaan. Vermoedelijk zullen zij dat dan ook niet in Turkije doen, waar amper asielmogelijkheden bestaan. De Turkse minister van Binnenlandse Zaken, Efkan Ala, zei zondag dat in eerste instantie vier- tot vijfhonderd mensen worden verwacht.

De hoofdzakelijk Pakistanen, Afghanen en Irakezen worden na een tussenstop van enkele dagen of weken in een van de Turkse uitzetcentra zo snel mogelijk naar hun land van herkomst gedeporteerd. De belangrijkste vraag is of zij tijdens dat proces voldoende zijn geïnformeerd over hun rechten en keuzes. Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International vrezen van niet.

Syriërs vallen in Turkije onder een speciale wet, die hun automatisch recht geeft op tijdelijk verblijf. Zij worden niet opgesloten en mogen in principe gaan en staan waar ze willen. Voor hen wordt eventueel plaats gezocht in een vluchtelingenkamp in Turkije.

Tot nu toe woont ongeveer een op de tien Syrische vluchtelingen in Turkije in een opvangkamp. De meesten proberen te overleven in de steden, door daar werk te zoeken en kamers te huren. Het gaat in totaal om ongeveer drie miljoen mensen. Op verschillende plaatsen in het land wordt gewerkt aan de bouw van extra opvangcapaciteit in kampen.

Het akkoord tussen de EU en Turkije zou een einde moeten maken aan de grootschalige illegale overtochten naar de Griekse eilanden. Het doel is vluchtelingen en migranten te ontmoedigen de gevaarlijke tocht te maken en daarvoor mensensmokkelaars te betalen. Daar zou tegenver moeten staan dat het veel gemakkelijker moet worden legaal als vluchteling naar de EU te gaan.

Vluchtelingen in Turkije hadden dit weekend nog geen enkele informatie over nieuwe legale alternatieven. Terwijl de faciliteiten werden opgebouwd om terugkeerders op te vangen, hield de Turkse kustwacht bij Dikili zaterdag 63 Palestijnen en Syriërs tegen. Zij wilden naar Lesbos.