GeenPeil zoekt kiezers die willen stemmen

In Haarlem werd zaterdagmiddag flink geflyerd door GeenPeil-vrijwilligers. Maar lang niet iedereen is geïnteresseerd in de boodschap. “Ik vind het een te ingewikkeld onderwerp voor een referendum”

Foto: Olivier Middendorp

“Of je nou door een hond of een kat gebeten wordt, gebeten word je toch wel”, is de duidelijke mening over politiek van een man die weigert om een folder van GeenPeil-vrijwilliger Rienk aan te nemen. De 26-jarige Rienk, een student psychologie uit Amsterdam die z’n achternaam liever niet wil geven, is deze zaterdag met vier andere vrijwilligers op de Grote Markt in Haarlem om campagne te voeren voor het raadgevend referendum over het associatieverdrag met Oekraïne van aanstaande woensdag. Hij probeert de man nog op andere gedachten te brengen: “U kunt de politiek toch in elk geval laten weten dat u het gevoel hebt dat u gebeten wordt?”

De reactie van Rienk is illustratief voor de motivatie van de GeenPeil-vrijwilligers om deze zaterdag in Haarlem te flyeren: hoewel ze zelf allemaal tégen het verdrag met Oekraïne zijn, hopen ze vooral dat mensen op 6 april naar de stembus gaan om hun stem uit te brengen. Wát ze gaan stemmen vinden ze van secundair belang, het gaat het GeenPeil-team om het succes van het referendum van woensdag. Actief campagne voeren voor een ‘nee’ doen deze GeenPeil-vrijwilligers dus niet. “Ik wil de mensen hier op straat niet per se beïnvloeden, maar wel goed informeren”, zegt de 22-jarige enthousiasteling Thomas Verheij, die met wisselend succes iedere voorbijganger een flyer met informatie over het referendum aanbiedt. Dat geldt ook voor Niels de Swart (38), die het team vrijwilligers leidt. “Het gaat mij puur om de democratie, ik vind het belangrijk dat dit referendum slaagt.”

Op de Grote Markt, waar het aan het einde van deze zaterdagochtend al druk is vanwege de markt en het goede weer, zijn de meeste voorbijgangers niet erg geïnteresseerd in de boodschap van de GeenPeil-vrijwilligers. Veel mensen lopen door, sommigen pakken wel een flyer aan, een enkeling blijft staan voor een praatje. Op de vraag of ze woensdag naar de stembus gaan, is het antwoord meestal ‘nee’. “Ik heb me er niet echt in verdiept’, is de meest gegeven uitleg. Maar ook voorbijgangers die zich er wel in hebben verdiept gaan niet altijd stemmen. “Ik vind het een te ingewikkeld onderwerp voor een referendum”, zegt bijvoorbeeld Sherol van Rijn. Haar man Tom Schippers heeft een andere reden om thuis te blijven. “Ik vind dat we onze politici gekozen hebben om dit soort beslissingen voor ons te nemen.”

Nederland, Haarlem, 02-04-2016. Geenpeil flyert in Haarlem om aandacht te vragen voor het referendum over het verdrag met Oekraine. Foto: Olivier Middendorp

Foto: Olivier MiddendorpFoto: Olivier Middendorp

Over het officiële onderwerp, het associatieakkoord van de EU met Oekraïne, gaat het in de gesprekken op straat dan ook weinig. Teamleider De Swart geeft eerlijk toe dat hij de ins en outs van het verdrag ook niet kent. Bij hem en de andere GeenPeil-campaigners zit de pijn hem meer in het algemene functioneren van de Europese Unie. “Ik heb an sich niks voor of tegen Oekraïne, maar ik ben gewoon niet zo enthousiast over de manier waarop de EU bezig is. Ik vind dat als gewone burgers wel wat meer inspraak mogen hebben.” Dat vindt ook Verheij, de jongste vrijwilliger. “De EU probeert dit verdrag erdoorheen te drukken. Er wordt niet echt meer naar het volk geluisterd. Daarom is dit een historisch referendum.”

Het team van De Swart, dat in totaal uit zo’n tien GeenPeil-vrijwilligers uit de regio Amsterdam-Zuid bestaat, heeft de afgelopen weken op verschillende plekken en manieren campagne gevoerd. Hij geeft leiding aan één van de vijf GeenPeil-teams uit Amsterdam. Ze stopten folders in brievenbussen en gingen langs de deuren bij mensen om over het referendum te praten. Flyeren en korte gesprekjes voeren, zoals deze zaterdag in Haarlem, werkt toch het beste, denkt De Swart. “Je kunt wel aanbellen bij mensen, maar veel zitten daar toch niet echt op te wachten. Hier op zo’n markt is je bereik veel groter, dus dat is duizend keer effectiever.” Ook hebben De Swart en zijn mannen in Haarlem geen GeenPeil-hesjes meer aan. “Zo’n hesje werkt toch een beetje beangstigend.”

Dat het team deze zaterdag naar Haarlem is uitgeweken, komt omdat de campaigners nu al een paar keer in Amsterdam zijn geweest en daar wel heel veel toeristen troffen die toch niet mogen stemmen. “Hier is 90% van de mensen die je aanspreekt tenminste stemgerechtigd”, aldus De Swart. Hij is te spreken over de ontvangst van zijn team in Haarlem.  “In Amsterdam kreeg ik echt te maken met agressieve grachtengordeltijgers die riepen dat ze een hekel aan GeenPeil hebben. Dat is hier nog niet gebeurd.”

De Haarlemmers blijven inderdaad beschaafd. Tegen het einde van de flyersessies raakt De Swart nog wel in een discussie verwikkeld met een wat oudere man die het referendum “flauwekul en pure misleiding” noemt. Hij heeft vrijdag in de krant gelezen dat de initiatiefnemers van het referendum er eigenlijk op uit zijn om “de hele EU uit elkaar te laten ploffen”. “Dat vind ik schandalig. Ik was eerst van plan om niet te gaan stemmen, maar nu doe ik het toch en stem ik voor.” De Swart blijft kalm en legt uit dat het referendum wat hem betreft niet bedoeld is om de EU uit elkaar te laten vallen. Hij geeft de man een folder en adviseert hem “vooral nog even verder te kijken”.

Na een paar uur campagne voeren zit het er voor vandaag op voor het Geen Peil-team. Student Thomas Verheij, die snel naar huis moet “om nog te leren voor een paar vakken”, had wel verwacht wat meer flyers te slijten aan de voorbijgangers. Maar hij geeft een positieve uitleg aan zijn nog behoorlijk gevulde doos. “De mensen weten al dat het referendum er is en zijn goed geïnformeerd. Ik weet zeker dat we de opkomstdrempel woensdag gaan halen.”