Gemeentemuseum raakt topwerken kwijt

Beeldende kunst Om het Gemeentemuseum te beschermen tegen kritiek haalt verzamelaar Bert Kreuk tien kostbare bruiklenen weg.

Bloeiende bomen (1912) Piet Mondriaan

Verzamelaar Bert Kreuk heeft tien langdurige bruiklenen teruggehaald bij het Gemeentemuseum vanwege de ophef die de afgelopen jaren is ontstaan over de relatie tussen de Rotterdamse zakenman en het Haagse museum. Het gaat om werken van Mondriaan, Picasso en Cézanne, maar ook van hedendaagse kunstenaars als Peter Doig waarvoor topprijzen worden betaald op veilingen en die nauwelijks te zien zijn in Nederlandse musea. De werken samen zijn tientallen miljoenen euro’s waard.

Kreuk:

„Ik heb de afgelopen periode van invloedrijke mensen in de kunstwereld, onder wie mensen die verantwoordelijk zijn voor de verdeling van gelden aan musea, allerlei suggestieve opmerkingen gehoord. Ik vind dat de belangen van het Gemeentemuseum daardoor zouden kunnen worden geschaad en heb daarom tot het terughalen van mijn bruiklenen besloten.”

Conflict met kunstenaar

Paul Cézanne

La Maison de Bellevue. Paul Cézanne

De relatie tussen Kreuk en het Haagse museum wordt bekritiseerd sinds het Gemeentemuseum in 2013 een overzichtstentoonstelling van de collectie van Kreuk organiseerde. Toen hij daarna enkele geëxposeerde werken verkocht, kreeg hij het verwijt dat hij met de expo de prijs had opgedreven. Bovendien ontstond een juridisch geschil tussen Kreuk en de kunstenaar Danh Vo, over een nieuw werk dat deze had zullen maken voor die tentoonstelling. Volgens Kreuk kwam Vo zijn afspraken niet na. De rechter gaf hem gelijk, na onder meer getuigenissen van museumdirecteur Tempel en een conservator. De rechter droeg Vo op een nieuw werk te maken.

In december zag Kreuk af van uitvoering van het vonnis, na bemiddeling. In januari trok, uit solidariteit met Vo, een aantal genomineerden zich terug van de shortlist van de Vincent, een belangrijke prijs voor hedendaagse kunst die door het Gemeentemuseum wordt georganiseerd. Zij protesteren zo tegen de steun die het museum Kreuk gegeven zou hebben.

‘Dit moet niet afstralen op het museum’

Pablo Picasso

Vase de fleurs. Pablo Picasso

„Ik wil niet dat derden nog langer mijn samenwerking en vriendschap met het museum misbruiken”, verklaart Kreuk. Directe aanleiding voor het weghalen van de bruiklenen is volgens hem dat hij de afgelopen periode „van invloedrijke mensen in de Nederlandse kunstwereld, onder wie mensen die verantwoordelijk zijn voor de verdeling van gelden aan musea, suggestieve opmerkingen heeft gehoord. Ik vind dat de belangen van het Gemeentemuseum daardoor zouden kunnen worden geschaad.” Kreuk zegt nu niet meer zo snel langdurige bruiklenen aan Nederlandse musea te zullen verschaffen.

„De achterdocht die ik in Nederland tegenkom, zie ik nooit in Amerika waar ik een deel van de tijd woon en ook veel uitleen.” Wel zal hij werken uit zijn omvangrijke collectie blijven uitlenen voor tentoonstellingen van Nederlandse musea.

Volgens directeur Benno Tempel van het Gemeentemuseum is in een gesprek met Kreuk enige tijd geleden besloten om de bruikleenrelatie te beëindigen. „Alle ophef speelde ook mee”, zegt Tempel. „Het is fideel van Kreuk dat hij zich zorgen maakt om ons. Je zag sinds de schikking dat de kritiek steeds meer naar ons verschoof.” Kreuk zegt dat hij later dit jaar een boek zal publiceren over zijn ervaringen in de kunstwereld, met daarin aandacht voor het conflict met Vo. „Ik wil niet dat dat weer afstraalt op het Gemeentemuseum.”