Wat doen de VN tegen verkrachtende blauwhelmen?

Er zijn weer honderd nieuwe beschuldigingen van seksueel misbruik door vredessoldaten in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Franse soldaten zouden meisjes hebben gedwongen tot seks met een hond.

Foto AFP

Dat geweld en seks nauw met elkaar zijn verbonden, is al bekend uit de krijgsliteratuur over het gedrag van militairen. Nu blijkt steeds vaker dat ook vredesstichters kunnen verkrachten. Uit de Centraal-Afrikaanse Republiek komen nieuwe aanwijzingen over verkrachtingen door militairen van de vredesmissie van de Verenigde Naties.

De Amerikaanse hulporganisatie AIDS-Free World bracht naar buiten dat de afgelopen twee jaar bijna honderd meisjes, velen minderjarig, seksueel zijn misbruikt. Het zou blijken uit interviews door VN-organisatie Unicef met 98 meisjes, die nog niet naar buiten zijn gebracht. De VN zelf bevestigden gisteren dat zij nieuwe beschuldigingen hebben binnengekregen en zijn van plan hun onderzoek uit te breiden.

De meest recente beschuldigingen betreffen onder meer een Franse kampcommandant, die in 2014 met zijn manschappen bij vier meisjes seks met een hond zou hebben afgedwongen. De Fransen zouden 6 euro per meisje hebben betaald. De Fransen opereren overigens niet onder de VN-vlag. Verder zou het gaan om blauwhelmen uit Gabon, Burundi en Marokko.

Vrijplaats voor kindverkrachters

De Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) blijkt te zijn uitgegroeid tot een soort vrijplaats voor kindverkrachters. Een VN-rapport over het afgelopen jaar meldt 69 beschuldigingen van seksueel misbruik bij VN-vredesmissies wereldwijd, waarvan 22 in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Een klokkenluider binnen de VN die ruim een jaar geleden dergelijke beschuldigingen naar buiten bracht, moest ontslag nemen.

Een commissie concludeerde dat de VN zich vooral zorgen maakte over de politieke implicaties van de beschuldigingen

De VN lijken de beschuldigingen inmiddels iets serieuzer te nemen. Het hoofd van de VN-vredesmissie, de Senegalees Babacar Gaye, werd na internationale protesten in augustus ontslagen. En een door de VN ingestelde onafhankelijke onderzoekscommissie verklaarde eind vorig jaar dat de VN grof hebben gefaald bij het onderzoek naar seksueel misbruik door zijn militairen. De commissie concludeerde dat binnen de VN men zich meer zorgen maakte over de politieke implicaties van de beschuldigingen, dan dat er pogingen werden ondernomen om de daders te bestraffen.

Sindsdien hebben de VN 800 militairen uit Congo, een van de betrokken landen, terug te halen. Vandaag maakte de regering van Congo bekend dat 20 van de beschuldigde soldaten deze week voor de rechter moesten verschijnen.

Voedselgebrek

Wie honger heeft, laat zich seksueel misbruiken. Franse militairen in de CAR, die zijn gelegerd rond de luchthaven bij de hoofdstad Bangui, maakten volgens getuigenissen gebruik van het voedselgebrek in de nabijgelegen kampen met ontheemden. Talrijke jongens en meisjes lieten zich door hen misbruiken in ruil voor voedsel of medische verzorging. Geen van de kinderen durfde zich naderhand te melden.

Anthony Banburu, een voormalige hoge ambtenaar van de VN, deed onlangs in The New York Times een boekje open over de bureaucratie binnen VN. In zijn hartenkreet over wat er allemaal misgaat, kritiseerde hij ook de missie in de Centraal-Afrikaanse Republiek.

„Zonder de benodigde discussie en uit cynische politieke overwegingen werd het besluit genomen om militairen in de VN-macht op te nemen uit Congo-Kinshasa en uit Congo-Brazzaville, ondanks berichten over grove schendingen van de mensenrechten door deze militairen. Sindsdien zijn deze soldaten onderdeel van een systematisch patroon van verkrachting en misbruik [...]”

Vorm van soldij

De militairen uit Congo-Kinshasa komen uit een al even chaotisch land als de CAR. In de burgeroorlogen in hun thuisland werd verkrachting een oorlogswapen. Zowel militairen van het regeringsleger als milities verkrachten mannen en vrouwen om de tegenstander te vernederen en de bevolking angst aan te jagen. Vaak gebeurt dit op een dorpsplein of een andere openbare plek. Opa en oma’s, jonge meisjes en jongens, iedereen kan slachtoffer worden. Vaak geldt verkrachting ook als een vorm van soldij. Of arme vrouwen sturen hun dochter naar kampen van de VN om „wat bij te verdienen”.

In de Oost-Congolese stad Bukavu richtte de gynaecoloog en mensenrechtenactivist Denis Mukwege een speciale kliniek op wegens het hoge aantal verkrachte vrouwen met zwaar lichamelijk letsel. Hij ontving enkele internationale prijzen voor zijn humanitaire werk. Maar een documentaire over hem mocht vorig jaar niet in Congo worden vertoond.