‘Turkije stuurt Syriërs op grote schaal terug’

Amnesty International Mensenrechtenorganisatie Amnesty zegt dat Turkije de rechten van Syriërs schendt door hen uit te zetten.

Bootvluchtelingen die de oversteek maken van Turkije naar Griekenland. Foto AP

Turkije stuurt Syriërs op grote schaal terug naar Syrië. Vanuit de provincie Hatay, die aan Syrië grenst, zijn sinds half januari duizenden vluchtelingen met bussen terug Syrië in gebracht. Die zware beschuldiging doet mensenrechtenorganisatie Amnesty International op basis van interviews met slachtoffers en ooggetuigen in Turkije.

Volgens Amnesty gaat het om zo’n honderd mensen per dag, mannen, vrouwen en kinderen. Mensen die volgens het internationaal en ook het Turks recht beschermd zouden moeten worden.

Ze worden aan de andere kant van de grens overgedragen aan Ahrar al Sham, een door Turkije gesteunde militie binnen de Syrische oppositie. Vervolgens worden ze meestal naar een van de overvolle vluchtelingenkampen dicht bij de Turkse grens gebracht. Daar zijn de faciliteiten erg slecht.

“Turkije is geen veilig land voor Syrische vluchtelingen en wordt met de dag minder veilig,”

concludeert John Dalhuisen van Amnesty. De timing van de beschuldiging is geen toeval. Amnesty is zoals de meeste mensenrechtenorganisaties fel tegen het vluchtelingenakkoord dat de Europese Unie met Turkije heeft gesloten.

Aanstaande maandag wil de EU beginnen met het op grote schaal terugsturen van vluchtelingen en migranten naar Turkije, die na 20 maart via Turkije illegaal de EU binnen zijn gekomen. In ruil daarvoor zal de EU vluchtelingen uit Turkije opnemen.

Het voornaamste bezwaar van mensenrechtenorganisaties tegen het akkoord zijn de beperkte rechten van vluchtelingen in Turkije. Turkije heeft geen West-Europees asielsysteem. Syriërs vallen onder een speciale wet die hun tijdelijke bescherming biedt.

Daarvoor moeten ze zich wel registreren. Een groot deel van de vluchtelingen die zijn uitgezet hadden dat nog niet gedaan. Hoewel de procedure simpel is, is er veel onduidelijkheid over. Op plekken met veel vluchtelingen is de registratie soms ook langdurig gesloten of worden mensen doorverwezen naar andere steden.

Ankara heeft nog niet op de beschuldiging gereageerd.

„We hebben geprobeerd de autoriteiten hierover te spreken, maar die hebben nu geen tijd omdat ze zo druk zijn met de uitvoering van het EU-Turkije akkoord,”

zegt Amnesty-onderzoeker Andrew Gardner in Turkije desgevraagd.

Het wordt voor vluchtelingen steeds moeilijker Turkije in te komen. Tot begin vorig jaar was de grens open voor vluchtende Syriërs. Mensen met paspoorten kwamen via de officiële overgangen binnen. Illegale oversteken werden getolereerd omdat veel mensen niet anders kunnen.

Inmiddels zit de grens vrijwel dicht. Dat komt onder meer doordat ook veel jihadisten gebruikmaakten van de poreuze buitengrens. Bovendien zet Europa Turkije onder druk om de vluchtelingenstroom in te dammen. Om die reden heeft Turkije in januari voor onder meer Syriërs die per vliegtuig komen een visumplicht ingesteld.

Turkije dringt er bij de EU en de VS op aan een bufferzone te creëren in Syrië waar vluchtelingen kunnen blijven zodat ze Turkije niet in hoeven. “Het is duidelijk waar dit allemaal heen gaat”, zegt Dalhuizen.

“Nadat we getuige zijn geweest van de creatie van Fort Europa, zie we nu hoe dat wordt gekopieerd voor Fort Turkije.”