‘Onze leider Cruijff had altijd gelijk’

Juan Manuel Asensi Zaterdag staat de ‘clásico’ Barça – Real in het teken van Cruijff. Zij aan zij versloegen Asensi en ‘El Flaco’ Real Madrid in 1974: 0-5.

Johan Cruijff voor de legendarische wedstrijd inhet Madrileense Santiago Bernabeu van 17 februari 1974, waar Barcelona Real met 5-0 versloeg. Zowel Juan Manuael Asensi (twee keer) als Cruijff scoorden. Foto ANP/Ruud Hoff

Als Juan Manuel Asensi (66) terugdenkt aan Johan Cruijff komt er meteen een twinkeling in zijn ogen. „Toen hij in 1973 bij ons elftal kwam, stonden we op de één na laatste plaats. Maar opeens veranderde alles. Alsof er frisse lucht kwam. We verloren niets meer en werden voor het eerst in veertien jaar kampioen. Dat Barça van Rinus Michels en Cruijff was bijna onverslaanbaar. We speelden al het ‘totaalvoetbal’ waarmee Oranje op het WK van 1974 beroemd werd”, zegt de oud-captain van FC Barcelona in het centrum van zijn woonplaats Alicante. Het is een paar dagen na de dood van Cruijff.

Beelden van de Hollandse School, het ‘totaalvoetbal’ van het Oranje uit 1974:

Won Europa Cup II met FC Barcelona

Juan Manuel Asensi (Alicante, 23 september 1949) speelde van 1970 tot 1981 voor FC Barcelona. Van 1973 tot 1978 was hij ploeggenoot van Cruijff. Asensi won in 1979 als aanvoerder van Barça de Europa Cup II.

Asensi zou in totaal vijf seizoenen de kleedkamer met Cruijff delen. Als ploeggenoten waren ze onafscheidelijk in het veld, ook daarbuiten onderhielden ze als vrienden contact. Hij noemt Cruijff nog altijd het liefste El Flaco – ‘De Dunne’. „Er zat nooit een grammetje vet aan hem. Ik heb hem in juni vorig jaar voor het laatste gezien bij het afscheid van Xavi Hernández. Hij oogde fit als altijd, zat vol energie en had vele plannen. Toen ik in oktober hoorde dat hij kanker had heb ik hem gebeld. Johan klonk heel positief. ‘We hebben tijd, dit is te controleren’, vertelde hij me. Een paar maanden later was Johan opeens dood. Ongelooflijk. Hij zal voor altijd in mijn hart zitten.”

Johan de professor

De voormalige middenvelder van Barça nam dinsdag met veel oud-ploeggenoten afscheid van Cruijff. Met weemoed. „Na Torres en Juan Carlos is Johan nu de derde uit de succesformatie die ons ontvallen is. Dat doet veel pijn. Johan was natuurlijk de absolute ster en leider. Ik zie hem nog zo komen. Hij sprak slecht Spaans. Zeker in het begin. Ach, eigenlijk tot aan het eind aan toe”, zegt Asensi glimlachend. „Maar áls hij het woord nam in de kleedkamer, dan was iedereen stil. Johan was voor ons een professor. Hij wist precies welke woorden hij nodig had. Johan tilde het hele elftal in samenspraak met Michels naar een hoger niveau.”

Altijd het hoofd omhoog

Asensi leerde Cruijff kennen als een zelfverzekerde Amsterdammer die binnen én buiten het veld barrières doorbrak. „Hij was de allerbeste van de wereld, zoals Messi nu. Het was een sensatie dat hij naar Barcelona kwam. Op het veld straalde Johan enorm veel uit. Altijd het hoofd omhoog. Altijd gebarend. Altijd sturend. En altijd had hij wel een lesje voor ons. ‘Waarom trek je een sprint van vijftig meter? De bal moet voor je lopen’, zei hij dan bijvoorbeeld. Dan keken we elkaar aan en dachten: ‘Verrek, hij heeft gelijk.’ Johan zag dingen die anderen nooit gezien hadden. ‘Ik heb altijd gelijk’, zei hij steevast. En dat had Johan ook.”

Johan voorspelde het allemaal

Arrogantie was Cruijff vreemd, zegt Asensi. „El Flaco stond altijd klaar om ploeggenoten te helpen. We wisten dat hij één miljoen dollar per jaar kreeg, maar dat was voor ons geen probleem. Johan zorgde er samen met zijn schoonvader voor dat we allemaal meer salaris kregen. En onze premies gingen fors omhoog. Hij vocht voor ons allemaal. Als er iemand geblesseerd raakte wees Johan degene erop dat een verzekering hem door zou moeten betalen. Dat kenden wij helemaal niet. ‘Jullie zijn toch niet achterlijk? Spanje is toch ook Europa!’, riep hij dan. Daarna werden we allemaal verzekerd.”

De gedachten van Asensi gaan terug naar 17 februari 1974. Oudere socios van FC Barcelona slaan hem nog steeds vol lof op de rug als de beroemde clásico ter sprake komt. Barça won die dag in Madrid afgetekend met 5-0 van Real. Asensi maakte twee doelpunten op het veld van de aartsrivaal. „Maar de grote ster was Johan. Ook die dag. Johan was zo goed, dat Real twee en soms wel drie man op hem zette. Daardoor kregen de andere spelers zoals ik veel meer ruimte. Soms sloeg Johan zelf opeens met zijn enorme versnelling een andere kant op. Zo maakte hij zelf de tweede goal van de avond. Johan had het ons vooraf allemaal voorspeld. En het kwam uit.”

Beelden van die memorabele 5-0 overwinning in Barcelona:

De hele wereld hield van hem

Volgens Asensi begreep Cruijff al snel dat FC Barcelona voor vele Catalanen meer was dan een voetbalclub. Barça stond ook voor de strijd van Catalonië tegen dictator Franco. „Johan wilde met politiek echter nooit iets te maken hebben. Alles moest wijken voor het voetbal. Dat hij zijn zoon Jordi noemde was een slimmigheidje. Daarmee wilde hij laten zien dat Catalonië hem lief was. Meer niet. Voor hem telden altijd alleen die negentig minuten op het veld. Daar werd geen seconde gedacht aan een strijd tegen Spanje. Maar de fans in Catalonië deden dat natuurlijk wel. Mensen hebben het nog altijd over deze overwinning. Kijk maar eens hoeveel mensen het nu nog over Cruijff hebben. De hele wereld hield van hem.”

Keihard onderhandelen

Cruijff dulde op zijn domein – voetbal – geen tegenspraak. „Dat was zíjn wereld. Mensen die iets gestudeerd hadden waren in zijn ogen de slechten. Daarom ging hij ook altijd vol de strijd aan met het clubbestuur. Dan stootte hij me aan en zei: ‘Die mensen hebben toch de ballen verstand van voetbal. Wat moeten die mij nou gaan vertellen?’ Johan vond het mooi om keihard te onderhandelen. Als hij boos werd op de voorzitter dan vroeg hij altijd fijntjes waar de goede man zelf had gevoetbald. Dat zorgde nog weleens voor botsingen.”

Asensi wordt nog steeds kwaad als het erevoorzitterschap van Cruijff ter sprake komt. „Johan kreeg die titel in 2010. Een prachtige hommage van de club. Een nieuwe voorzitter (Sandro Rosell, red.) wilde daar vragen over gaan stellen. Johan heeft dat niet afgewacht en zijn titel ingeleverd. Een hele juiste beslissing.” De acht nog levende voorzitters komen zaterdag bij Barça-Real bijeen. „Zogenaamd om te laten zien dat de club één is. Een leeg gebaar. Pure hypocrisie. Ik pas daarvoor. .”