Geen tussenstanden van peilingbureau en NOS over opkomst referendum

Reden is dat de opkomstpercentages van grote invloed kunnen zijn of mensen gaan stemmen of niet, vanwege de opkomstdrempel van 30 procent.

Kiezers tijdens de Provinciale Statenverkiezingen in een stembureau in het Instituut voor Beeld en Geluid. Foto: Robin van Lonkhuijsen/ANP

Tijdens het referendum volgende week woensdag over het EU-associatieverdrag met Oekraïne worden geen tussenstanden over de opkomst bekend gemaakt. Dat meldt peilingbureau Ipsos aan NRC.

Bij voorgaande verkiezingen peilde Ipsos bij tientallen stemlokalen in het land tussentijds de opkomst. Deze tussenstanden werden door de NOS gedurende de verkiezingsdag bekendgemaakt. Tijdens het referendum aanstaande woensdag gebeurt dat niet, omdat er een opkomstdrempel geldt van 30 procent. Pas boven dat percentage is het kabinet verplicht om bij een eventueel ‘nee’ de goedkeuring van het associatieverdrag met Oekraïne te heroverwegen. Onder tegenstanders van het referendum leefde het idee om op de dag van het referendum de opkomst af te wachten. Mocht die onder de dertig procent lijken te blijven, dan zouden ze thuisblijven en bij een opkomst boven de dertig procent zouden ze alsnog hun stem uitbrengen, zodat ook zij gehoord zouden worden.

„Juist omdat de tussenstanden een grote invloed kunnen hebben op de keuze van Nederlanders om te stemmen of niet hebben we samen met de NOS besloten om gedurende de dag geen ontwikkeling van de opkomst bekend te maken”, zo laat Jeroen Kester van Ipsos via e-mail weten.

Ipsos en de NOS gaan ervan uit dat er geen andere partijen zijn die tussentijds opkomstpercentages bekend maken. Ipsos voert voor de NOS wel een exit poll uit bij 41 stemlokalen verspreid over het land. Voor deze locaties zijn zo’n 70.000 kiesgerechtigden opgeroepen. Daar wordt kiezers gevraagd nogmaals hun stem uit te brengen nadat ze dat in het stemhokje al hebben gedaan. Volgens Ipsos is dat de meest betrouwbare manier om uitspraken te doen over de opkomst en de uitslag, omdat feitelijk stemgedrag wordt gemeten. De NOS publiceert de uitslag van de exit poll woensdag pas als de stembussen gesloten zijn.

SGP-jongeren reageerde donderdag boos op de aankondiging van NOS en Ipsos: “Dit steekt ons als een graat in de keel”, zegt voorzitter Jan-Willem Kranendonk in een persbericht.

“Hiermee onthouden we burgers relevante informatie voor hun stemgedrag. Dit is in een open democratie niet acceptabel! De SGP-jongeren nemen daarom hun verantwoordelijkheid, waar anderen het af laten weten. Daarom willen wij op 6 april bij stembureaus door het hele land de opkomst gaan bijhouden.”