Hun coming-out was niet vanzelfsprekend

Van alle homo’s en lesbo’s met een migrantenachtergrond zijn de Turkse het meest zichtbaar. Dat blijkt uit onderzoek naar allochtonen en homoseksualiteit.

Fototentoonstellingen, documentaires, hippe uitgaansgelegenheden, opvanghuizen én een eigen boot op de Canal Parade. Van alle homo’s en lesbo’s met een migrantenachtergrond zijn de Turkse het meest zichtbaar.

Dat blijkt uit Biculturele LHBT’s aan het woord, een onderzoek dat deze donderdag is gepresenteerd door het Kennisplatform Integratie & Samenleving. Dit platform verzamelde honderden verhalen uit dagbladen, weekbladen en vaktijdschriften over homo’s, lesbo’s, transgenders en biseksuelen.

„Het gaat om mensen die al langer in Nederland wonen”, vertelt Marian van der Klein, een van de onderzoekers. „We zijn teruggegaan tot 1975.”

Van der Klein heeft niet overwogen zelf de doelgroep te interviewen. „We waren op zoek naar culturele patronen en ontwikkelingen in de tijd. Als je daar iets over wil zeggen, ben je er niet met tien interviews. We zouden veel langer dan een jaar bezig zijn geweest.”

Uit de vierhonderd artikelen destilleerden de onderzoekers drie bevolkingsgroepen: Turkse Nederlanders, Marokkaanse Nederlanders en Surinaamse Nederlanders. „We kwamen ook wat interviews met Antillianen en Aziaten tegen, maar te weinig om daar conclusies aan te verbinden”, legt Van der Klein uit.

In de Surinaamse gemeenschap is de acceptatie van homoseksualiteit het grootst, blijkt uit eerder onderzoek. 86 procent van de Surinaamse Nederlanders vindt dat homoseksuele mannen en lesbische vrouwen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij willen. Toch concludeerden Van der Klein en haar collega’s dat Surinaamse LHBT’s minder zichtbaar zijn dan Turken. Hoe kan dat?

Volgens de onderzoekster zijn zichtbaarheid en acceptatie niet een op een vergelijkbaar. „Voor veel mensen van Surinaamse komaf is praten over seks een taboe. Dat kan problemen opleveren als iemand ‘uit de kast’ wil komen.”

In de Turkse gemeenschap is de acceptatiegraad een stuk lager dan in de Surinaamse: 56 procent. Maar omdat homoseksualiteit een plaats heeft in de moderne Turkse cultuur – bijvoorbeeld in Istanbul – laten Turks-Nederlandse homo’s en lesbo’s relatief vaak van zich horen.

Marokkaanse LHBT’s ondervinden de meeste problemen. Niet alleen wordt homoseksualiteit in hun gemeenschap vaak afgewezen – de helft van de Marokkaanse Nederlanders vindt het ‘verkeerd’ – maar er is ook sprake van een sterke schaamtecultuur. „Homoseksualiteit ‘bestaat niet’ in de Marokkaans-Nederlandse cultuur die zijn wortels heeft in de conservatieve berbercultuur van het Marokkaanse platteland”, aldus het rapport.

Uit het onderzoek blijkt ook dat homoseksuele mannen vaker tegen hun zin trouwen met een partner van het andere geslacht dan lesbische vrouwen.

„Lesbo’s nemen eerder afstand van hun familie, omdat ze bang zijn hun vrijheid te verliezen in een heteroseksueel huwelijk”, zegt Van der Klein. „Een man denkt: ik zie wel waar ik mijn scharrels vandaan haal. Als mijn ouders maar tevreden zijn.”

Biculturele homo’s en lesbiennes met een baan, diploma of eigen woning ondervinden minder tegenwerking vanuit de eigen gemeenschap. „Dat geldt voor alle bevolkingsgroepen”, zegt Van der Klein. „Hoe groter hun zelfstandigheid op andere terreinen van het leven, hoe makkelijker zij eigen keuzes kunnen maken op het gebied van de liefde, seksualiteit en seksuele identiteit.”

Lang niet alle LHBT’s met een migrantenachtergrond zijn moslim. „Maar in de publieke aandacht is dit een factor die vooral voor Turkse en Marokkaanse lesbo’s en homo’s een probleem vormt”, valt in het rapport te lezen. Van der Klein: „In de beeldvorming lijkt het één grote moslim-pot-nat. Terwijl uit ons onderzoek blijkt dat er wel degelijk verschillen zijn tussen de bevolkingsgroepen.”

Ondanks alle problemen wil de onderzoekster een positief geluid laten horen. Volgens haar wordt in de media te veel nadruk op belemmeringen gelegd. „Het is niet alleen maar kommer en kwel. Vaak komen biculturele homo’s en lesbo’s er na wat strijd wel uit. Als je wil dat mensen hun eigen keuzes maken, moet je leren van positieve ervaringen.”