Hollande trekt omstreden wetsvoorstel in

Nederlaag Na de aanslagen van 13 november stelde de Franse president zich ferm op: terroristen verliezen hun paspoort. De wet redde het niet.

Foto AFP

Wat bedoeld was als een maatregel om de Fransen na de aanslagen van 13 november te verenigen, is een spijtzwam geworden waarvan de Franse president François Hollande zelf het grootste slachtoffer is. Na vier maanden hoog oplopend debat en een volledige parlementaire behandeling moest hij woensdag zijn verlies nemen: een met veel aplomb gepresenteerde grondwetswijziging die onder andere voorzag in het intrekken van de nationaliteit van veroordeelde terroristen heeft niet genoeg politieke steun en gaat niet door. Om verdere „verdeeldheid te vermijden”, zei hij, „heb ik besloten het grondwettelijk debat te sluiten”.

Hollande trekt het plan in omdat de Assemblée Nationale en de Senaat het niet eens konden worden over dezelfde wetstekst. Terwijl hij voor het Congres in Versailles (beide kamers van het parlement samen) na de aanslagen nog voorstelde alleen terroristen met dubbele nationaliteit het staatsburgerschap te ontnemen, liet hij de tekst na gemor in de socialistische fractie in de Assemblée aanpassen.

Die vreesde dat op deze wijze „twee categorieën” burgers en ongelijkheid voor de wet gecreëerd zouden worden. Premier Manuel Valls verbreedde daarop de strafmaatregel tot alle Fransen die zich aan terrorisme schuldig maken. Hij beloofde tegelijk verdragen te ratificeren om te voorkomen dat mensen stateloos worden. De tekst kreeg, deels met steun van de rechtse oppositie een meerderheid.

Maar in de Senaat, waar de Republikeinen van ex-president Sarkozy domineren, werd de tekst herschreven tot de oorspronkelijke versie, óók met het argument om stateloosheid te voorkomen. Om de grondwet te kunnen aanpassen moet drievijfde van alle parlementariërs samen met dezelfde tekst instemmen.

Assemblée en Senaat waren het niet eens over de wettekst

„Ik vraag me af of de Fransen dit nog begrijpen”, zei Valls woensdag over het politieke steekspel. Hij gaf, net als Hollande, de schuld voor het mislukken van het plan aan de rechtse oppositie en wees erop dat het voor links „niet makkelijk is geweest” om met zo’n harde maatregel akkoord te gaan. Het intrekken van paspoorten werd tot een half jaar geleden nog slechts bepleit door het nationaal-populistische Front National van Marine Le Pen en door een deel van de Republikeinen.

Dat Hollande zijn meerderheid niet zou halen, was sinds een paar weken duidelijk. Het was wel verrassend dat hij niet alleen de paspoortplannen, maar het héle grondwetsplan introk. Voor het inschrijven in de grondwet van de huidige situatie van noodtoestand (met ruimere bevoegdheden voor de politie) leek met steun van de oppositie en een deel van zijn eigen achterban wel een meerderheid te zijn.

Dat hij daar nu toch van afziet is een knauw voor zijn leiderschap op een cruciaal moment, maar geeft hem tegelijk de mogelijkheid de banden aan te halen met zijn al langer morrende linkerpartijvleugel. Oud-minister Benoît Hamon, een van die linkse kopstukken, zei „zeer gelukkig” te zijn met het besluit de grondwetsplannen in te trekken.

Ruim een jaar voor de presidentsverkiezingen staat Hollande op een nieuw dieptepunt in de peilingen: volgens een onderzoek van Le Monde zou hij het in de eerste ronde afleggen tegen Marine Le Pen en alle mogelijke Republikeinse kandidaten.

    • Peter Vermaas