Vliegtuigkaping niet om het kalifaat maar uit privébesognes

Egypte faalt bij de veiligheid op zijn vliegvelden. De autoriteiten stapelden fout op fout toen dinsdag een man een vliegtuig kaapte.

Via de cockpit verlaat een man dinsdag het gekaapte toestel van EgyptAir. Foto Petros Kardjias/AP

De kaping van een passagiersvliegtuig van EgyptAir is een nieuwe klap voor de toch al kwijnende toerismesector in Egypte. Het vestigt weer de aandacht op de veiligheid van Egyptische luchthavens, vijf maanden nadat een Russisch chartervliegtuig met een aan boord gesmokkelde bom werd neergehaald boven de Sinaï. Er vielen 224 doden.

Alle inzittenden van de vlucht van dinsdag overleefden de kaping. Een verwarde man, die beweerde een bomgordel te dragen, kaapte het toestel met volgens EgyptAir 64 mensen aan boord op een vlucht van Alexandrië naar Kairo. Hij dwong de piloot koers te zetten naar de luchthaven Larnaca op Cyprus, waar hij de passagiers en de bemanning in gijzeling hield.

Na zes uur gaf de Egyptische dader zichzelf over. Volgens de Cypriotische minister Kasoulides van Buitenlandse Zaken was het vanaf het begin duidelijk dat de kaping geen terreurdaad was, „ook al vertoonde de dader gevaarlijk gedrag”. De dader wilde zijn ex spreken, een Cypriotische vrouw met wie hij vier kinderen heeft. Hij stelde diverse eisen, zoals vrijlating van vrouwelijke gevangenen in Egypte. Maar volgens Kasoulides „waren zijn eisen niet logisch of waren ze te warrig om serieus te nemen”.

Hoewel de kaping met een sisser afliep, baarde de knullige wijze waarop de Egyptische autoriteiten erop reageerden analisten zorgen. Functionarissen gaven tijdens het drama tegenstrijdige verklaringen. Het ministerie van Luchtvaart zei dat de gijzelnemer een bomgordel droeg. Maar dat bleek later niet waar te zijn.

Een regeringswoordvoerder identificeerde de dader als Ibrahim Samaha. Ook dat bleek onjuist. Sahama’s vrouw belde naar de zender ONTV om te zeggen dat haar man op een vlucht naar de VS zat, en dat hij niet de man was op de foto die Egyptische zenders lieten zien.

Zack Gold, als expert op het gebied van Egyptische veiligheidszaken verbonden aan de Atlantic Council, zei tegen The Guardian dat de kaping toont dat de Egyptische luchthavens nog altijd niet veilig zijn. „Het is zorgwekkend dat de minister van Luchtvaart niet kon uitsluiten dat de gijzelnemer een bom had, en daarmee toegaf dat een bom door de luchthaven van Alexandrië kon zijn gekomen.”

Na de aanslag op het Russische vliegtuig in oktober hebben sommige luchtvaartmaatschappijen alle vluchten naar Egypte opgeschort. Om hun vertrouwen terug te winnen, huurde Egypte de Britse firma Control Risks in. Die moest de veiligheid van alle luchthavens doorlichten.

De kaping is de zoveelste klap voor de toerismesector, die sinds de opstand tegen president Mubarak in 2011 in crisis verkeert. Door de aanhoudende politieke instabiliteit en het toenemende aantal aanslagen, mijden steeds meer toeristen en buitenlandse investeerders Egypte.

Het land verdiende vorig jaar zo’n 7,2 miljard dollar aan toerisme; in 2011 was dat nog 12,5 miljard. Dat is een groot probleem voor president Sisi: toerisme is een belangrijke bron van buitenlandse valuta. En die heeft het land hard nodig. Sinds 2011 zijn de buitenlandse reserves van Egypte gehalveerd naar 16,4 miljard dollar. De valutacrisis verlamt de economie en leidt tot tekorten aan producten, waardoor er steeds meer kritiek op Sisi komt.