Kan zij het vertrouwen in de Russische verkiezingen vergroten?

Doema Voormalig ombudsvrouw Ella Pamfilova wordt hoofd van Centrale Kiesraad. Ze staat hoog aangeschreven, ook in liberale kringen.

Foto AP

„Ze maakt de verkiezingen mooier”, schreef zakenkrant Vedomosti in een commentaar – en dat was helemaal niet seksistisch bedoeld. Voormalig ‘ombudsvrouw’ Ella Pamfilova staat hoog aangeschreven in Rusland, ook in liberale kring. Deze week werd ze unaniem gekozen tot het hoofd van Centrale Kiesraad. Dat straalt af op de verkiezingen voor het Russische parlement, komende september. „Een poging om het vertrouwen in de Russische verkiezingen te vergroten”, schrijft Vedomosti.

Dat vertrouwen kent nogal wat achterstallig onderhoud. Pamfilova’s voorganger Vladimir Tsjoerov – „een tovenaar” noemde premier Medvedev hem ooit – stond bekend als loyale apparatsjik die zorgde voor de gewenste verkiezingsuitslag. Dieptepunt waren de frauduleus verlopen parlementsverkiezingen van 2011, waarbij grove onregelmatigheden aan het licht kwamen. Zo presenteerde de staatstelevisie een wel héél hoog opkomstpercentage voor de regio Rostov. Sindsdien werd Tsjoerov wel ‘mister 146 procent’ genoemd.

Vergeleken met de ‘tovenaar’ heeft Ella Pamfilova (63) een uitstekende reputatie. Toen ze zich in 2000 als eerste Russische vrouw verkiesbaar stelde voor het presidentschap (ze haalde 1 procent van de stemmen), had ze al een lange politieke carrière achter de rug. Al in 1989 – drie jaar voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie – werd ze volksvertegenwoordiger. In de jaren negentig was ze parlementariër en minister van Sociale Zaken in de regering van de hervormingsgezinde premier Gajdar.

Ik wil niet uitvoeren wat wordt voorgeschreven

Het tweede deel van haar carrière stond in het teken van de burgerrechten. In 2002 benoemde Poetin haar tot hoofd van de ‘Presidentiële Raad voor de mensenrechten’. In die functie was ze niet bang om openlijk kritiek te leveren op het steeds autoritairder wordende Poetinregime. In 2010, na toenemende druk uit conservatieve kring, nam ze ontslag. Toch liet ze zich in 2014 overtuigen om de Russische ‘ombudsvrouw voor mensenrechten’ te worden. Ze kwam op voor regisseur Oleg Sentsov – veroordeeld wegens ‘terrorisme’ op de Krim – en speelde een bemiddelende rol tijdens de hongerstaking van de gevangen Oekraïense pilote Nadia Savtsjenko.

Pamfilova heeft laten weten als hoofd van de kiescommissie een onafhankelijke koers te willen varen en niet „automatisch te willen uitvoeren wat wordt voorgeschreven”. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat ze veel invloed kan uitoefenen op de verkiezingen voor de Doema en de presidentsverkiezingen van 2018. Dit najaar werd het Russische kiesstelsel overhoop gegooid en bestaat elk kiesdistrict uit een ‘stedelijk’ als een ‘ruraal’ deel. Dit verkleint de kansen van de oppositie, die alleen in de steden aanhang heeft.

Volgens de liberale krant RBK zullen de zittende partijen in de meeste regio’s coalities vormen, waardoor de zetelverdeling in de Doema al vast staat. De prominente oppositieleider Aleksej Navalny mag niet meedoen, vanwege twee veroordelingen in politiek getinte rechtszaken.

Het Kremlin kan dus met een gerust hart de verkiezingen in: opkomstpercentages van boven de 100 procent zullen waarschijnlijk niet nodig zijn. Ella Pamfilova zal er op toezien dat er geen grootschalige fraude zal worden gepleegd. „Het belangrijkste is dat je je niet hoeft te schamen”, zei ze kort na haar benoeming.