De superkracht van de 21ste eeuw: extreem geconcentreerd werken

Concentratie Heel geconcentreerd werken, zonder afgeleid te worden: hoe doe je dat? Wetenschapper Cal Newport deed onderzoek naar ‘deep work’.

Illustratie Anne van Wieren

Wetenschapper Cal Newport is geobsedeerd door ‘diep werk’: supergeconcentreerd werken. Die obsessie heeft zijn eigen productie van wetenschappelijke artikelen zelfs verdubbeld, beweert hij. Zonder ’s avonds of in het weekend te werken. Met vijf dagen per week drie tot vier uur per dag ‘diep werken’ wist hij een boek te schrijven én negen ‘peer reviewed’ wetenschappelijke artikelen te publiceren. En dat in hetzelfde jaar dat zijn oudste zoon de moeilijke leeftijd van twee bereikte. (Misschien was het zelfs wel een iets té druk jaar, geeft hij toe in datzelfde boek, Deep Work.)

De docent theoretische informatica aan de universiteit van Georgetown is al zijn hele carrière met het onderwerp ‘deep work’ bezig. Newport promoveerde aan de Amerikaanse technische universiteit MIT. Vanaf het moment dat hij daar een piepjonge hoogleraar met een paar andere wetenschappers de hele dag zwijgend naar een formule op een bord zag staren, is Newport gaan onderzoeken wat dit soort mensen met elkaar gemeen hebben. Hij leerde: die piepjonge wetenschapper was bijvoorbeeld amper digitaal bereikbaar. Afleiding die hij onnodig vond bande hij uit.

En Newport vond nog meer voorbeelden van mensen die met diep werk veel bereikten. Bill Gates bijvoorbeeld, die zich in zijn jonge jaren dagenlang alleen maar met programmeren bezighield, en ook nu nog denkweken inlast.

Diep werk is ‘de superkracht van de 21ste eeuw’, aldus Newport.

„Onze werkcultuur schuift op naar het oppervlakkige, of je dit nu goed of slecht vindt.”

Dat biedt een enorme economische en persoonlijke kans voor de enkeling die deze trend kan weerstaan, en daarbij voorrang geeft aan diepte, schrijft hij. Newport definieert diep werk als volgt: „professionele bezigheden uitgevoerd in een staat van concentratie, zonder afleiding, die je cognitieve capaciteiten tot het uiterste brengen.”

Als we de keuze krijgen, dan kiezen we vooral voor het gemakkelijke werk, schrijft Newport. Voor veel kenniswerkers is het niet duidelijk waar ze op afgerekend worden, en daarom doen ze maar heel veel verschillende dingen die in ieder geval zichtbaar zijn.

Hoe lastig het is om diep te werken, blijkt uit onderzoek van de psychologen Hofmann en Baumeister. Zij ontdekten dat we de hele dag bezig zijn onze verlangens te beteugelen. En tot de vijf grootste verlangens – naast eten, slapen en seks - behoort ook afleiding van het werk. Afleiding is de norm geworden.

Podcast met Cal Newport:

Zelf probeert Newport afleiding actief buiten de deur te houden. Hij is niet te vinden op Facebook of Twitter („crack voor mediaverslaafden”). Hij mailt liever niet en hij heeft alleen een smartphone omdat het moest van zijn vrouw. Maar dat alles maakt je nog geen diepe werker.

Er zijn vier manieren van diep werken:

1. Totale afzondering
Het spreekwoordelijke hutje op de hei zonder internet.

2. Het inroosteren van periodes van diep werk
Iets werkbaarder voor kenniswerkers. Wetenschapper Adam Grant bijvoorbeeld, werd voor zijn dertigste hoogleraar aan de Amerikaanse businessschool Wharton, en is daar de populairste docent. Grant deelt zijn jaren op: het ene semester geeft hij alleen maar college, het volgende semester is hij wel aanwezig, maar werkt hij compleet onbereikbaar aan een reeks wetenschappelijke publicaties

3. Een ritme te vinden in het diepe werk
Komiek Jerry Seinfeld zette elke dag een kruisje op de kalender, als hij had gewerkt aan het schrijven van grappen. Die ketting van kruisjes wilde hij op een gegeven moment niet meer onderbreken.

deep-work-cal-newport

4. De „journalistieke methode”
Newport ontdekte dat Walter Isaacson, de biograaf van Steve Jobs en voormalig hoofdredacteur van Time, vele vrije momenten gebruikte om even (twintig minuten tot een uur) aan zijn boeken te werken. Heel snel omschakelen van oppervlakkigheid naar diep, geconcentreerd werk vergt volgens Newport echter training en is niet voor iedereen weggelegd.

Newport zelf verhoogt zijn productiviteit door zijn werkdagen minutieus te plannen en precies bij te houden hoeveel deep work hij op een dag gedaan krijgt.

De bodem van een zwembad

Op het Institute for Advanced Study in Princeton, waar de Nederlandse Robbert Dijkgraaf directeur is, wordt er zo diep mogelijk gewerkt.

Enthousiast legt Dijkgraaf via de telefoon uit hoe de leden de diepte in kunnen op het instituut. „Iedereen mag hier alles doen. We zijn op de hoogte van wat mensen doen, maar we controleren niks. Iemand publiceerde hier zelfs tien jaar lang helemaal niets, maar kwam na die deep dive boven met iets radicaals. Dat is belangrijk. Het draait om een sfeer van vertrouwen en een langzaam tempo. Zie het als iets wat op de bodem van een zwembad ligt: pas als het water helemaal stil is, kun je het zien. Die stilte is noodzakelijk.”

Wetenschappers die pas een paar jaar op het instituut meelopen, hebben tijd nodig die stilte te vinden. Vergaderd wordt er daarom bijna niet: slechts twee keer per jaar en niet langer dan een uur, zegt Dijkgraaf. „Dit instituut heeft de meest waardevolle en zeldzame grondstof voor grote gedachten en dat is het niets: lege ruimte en tijd. Ik daag economen uit om eens te onderzoeken wat die leegte en dus die rust, waard is, ik denk namelijk heel veel.”

Ook Newport gelooft in leegte en rust. Zijn tip: wees lui. Wie diep wil werken, moet juist veel vrije tijd nemen. Lees dus geen werkmail ’s avonds of in het weekend, stop met het zoeken naar afleiding, maar durf je te vervelen als je ergens moet wachten.

John Cleese over zijn ‘deep work’:

En als je het echt serieus neemt, stop dan ook met sociale media. Om jezelf te overtuigen, kun je bijvoorbeeld dertig dagen stoppen met Twitter. Heeft niemand je gemist na die dertig dagen? Heb je nooit het gevoel gehad dat het noodzakelijk was, en was je gelukkiger in die periode? Dan moet je er daarna definitief mee stoppen.

Maak je het leven dan niet heel saai voor jezelf? Volgens Newport niet. Diep werk geeft juist veel meer voldoening dan al het oppervlakkige werk, zegt hij. En het kost daarnaast ook nog eens minder energie. Bovendien heeft hij nu veel tijd over voor zijn gezin en leest hij in zijn vrije tijd meer boeken dan ooit.