‘Air France-KLM is grootste ter wereld’

Dat zei Kamerlid Martijn van Helvert bij een debat over het nationale belang van KLM.

Foto

De aanleiding

Het was in 2004 de angst van veel politici en andere Nederlanders met een ‘blauw hart’: dat de nationale luchtvaarttrots KLM door de fusie met Air France volledig gedomineerd zou worden door de Fransen. Vorig jaar werd die zorg groter toen het hoofdkantoor in Parijs eventjes overwoog om overtollig kasgeld af te romen. En er kwam een nieuwe Franse wet die het stemrecht van de Franse staat als grootaandeelhouder op termijn zal vergroten. Tijd voor de Tweede Kamer dus om aan de bel te trekken. Omdat de agenda van het parlement vaak overvol zit, werd hier half maart een debat over gevoerd. Daarbij benadrukten veel parlementariërs het belang van KLM voor de Nederlandse economie. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert formuleerde ook de kracht van het gecombineerde Frans-Nederlandse concern door te stellen dat Air France-KLM „de grootste luchtvaartonderneming ter wereld is in termen van omzet” (1), „de derde ter wereld en de grootste van Europa in termen van passagierskilometers” (2 en 3) en „de grootste ter wereld in vrachtvervoer” (4). Vier stellingen dus in één betoog, we checken ze alle vier.

Waar is het op gebaseerd?

Daarnaar gevraagd stuurt Van Helvert via zijn woordvoerder vier documenten toe die maar een klein deel van de antwoorden geven, het tegendeel beweren en bovendien deels gedateerd zijn. In het jaarverslag van Air France-KLM van 2014 staat geen enkele verwijzing naar internationale ranglijsten. Het Social responsibility report over 2013 noemt alleen de positie die Air France-KLM dat jaar innam op verschillende duurzaamheidslijstjes. De derde bron betreft de aankondiging van een lokale samenwerking die vrachtdochter Martinair Cargo vorig najaar in Azië aanging. Bron 4 haalt financieel persbureau Bloomberg aan dat, op basis van voorlopige jaarcijfers over 2015, stelt dat Air France-KLM „waarschijnlijk haar positie als grootste Europese luchtvaartmaatschappij naar gevlogen passagierkilometers heeft weten te behouden”.

En, klopt het?

Er circuleren in de luchtvaartwereld verschillende ranglijsten op basis van verschillende grootheden. Van de criteria die Van Helvert noemt is die uit stelling 1 snel te toetsen. De omzet van Air France-KLM in 2015 bedroeg 26,1 miljard euro; die van Lufthansa lag met 32,1 miljard ruim 20 procent hoger.

Stelling 2 en 3 gaan over zogeheten passagierskilometers, een internationale standaard die het aantal passagiers afzet tegen het aantal gevlogen kilometers. Volgens de meest recente cijfers van Bloomberg was Air France-KLM vorig jaar daarin inderdaad (opnieuw) de grootste van Europa, met 236 miljard revenue passenger kilometers (rpk’s), gevolgd door IAG (onder meer British Airways en Iberia) met 222 miljard. De drie grootste Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen – American Airlines, Delta en United – steken daar met ruim 330 miljard passagierskilometers nog altijd bovenuit. Air France-KLM is dan ook niet de nummer 3 ter wereld.

Voor vrachtvervoer – stelling 4 – zijn nog geen vergelijkende cijfers over 2015 terug te vinden, maar uit oudere lijsten van luchtvaartorganisatie IATA is Air France-KLM in geen enkele cargo-top-10 terug te vinden. Omdat het Frans-Nederlandse concern de laatste jaren de vrachtdivisie juist aan het afbouwen is, is het onwaarschijnlijk dat het de grootste ter wereld is.

Conclusie

Van de vier stellingen die Van Helvert over Air France-KLM poneerde, is er slechts eentje waar: de grootste maatschappij in Europa qua passagierskilometers. Zijn gehele betoog is dus grotendeels onwaar.