Column

Schijf van Vijf kan beter terug naar het klassieke recept

Het is een fantastisch concept: de Schijf van Vijf. Het voedingsadvies voor het Nederlandse volk werd in 1953 geïntroduceerd en was meteen een begrip. Dat dankte de Schijf vooral aan de heldere vorm: een in vijven verdeelde cirkel, met in elk partje afbeeldingen van voedingswaren. Je at per dag iets uit elk van de vijf vakken en je zat goed. Zo werd gezond eten geruststellend overzichtelijk. De Schijf van Vijf sloeg dermate aan dat het Voedingscentrum regelmatig met een nieuwe versie komt, op basis van voortschrijdend wetenschappelijk inzicht.

Eten is in de mode. De belangstelling voor eten is enorm. Nu is hét moment voor een nieuwe Schijf van Vijf, die dan ook vorige week werd gelanceerd.

Dat was schrikken, want de helderheid die de Schijf altijd onderscheidde, is ver te zoeken. De vakken zijn uitgesplitst. Het zijn het er acht, en ze hebben verschillende kleuren en maten om aan te geven dat er meer of minder van het bewuste voedingselement genuttigd kan worden. Suiker, zout en vet zijn in de ban gedaan. Worst is verboden. Vlees dient mager te zijn, de karbonade is verleden tijd. Nieuw is het dagelijkse handje noten. Niet juichen, het is ongezouten (en wie lijdt aan een notenallergie heeft pech).

Nu weet het Voedingscentrum best dat er bij de consument schuldgevoelens dreigen. En dat iedereen beseft dat chips niet gezond zijn en dat je beter die kroket bij de lunch kunt vervangen door een groene salade. Bovendien is de voedingsindustrie vrij om in te zetten waarop zij wil, wat supermarktschappen vol verleiding betekent, met producten met veel suiker en met veel zout.

Lekker eten is vaak schuldig eten. Als antwoord introduceert het Voedingscentrum ‘extraatjes’. Kleine zondes, op lange lijsten, uitgesplitst per dag (drie tot vijf keer) en per week (hooguit drie keer). Goedbedoeld, maar moeilijk te volgen. Er wordt voorbijgegaan aan het feit dat eten meer is dan iets in je maag laten glijden. Eten is deel van het sociale verkeer. Ook al zitten ze in dezelfde categorie, een taartje bij de thee neemt in het dagelijks leven een andere plaats in dan de gehaktbal ’s avonds. Toch is het de bedoeling dat de consument onthoudt dat hij ze, ondanks die totaal verschillende dagmomenten, tegen elkaar afweegt. Tenzij het Voedingscentrum hier een app voor ontwikkelt, zal die consument een complexe wekelijkse administratie bij moeten houden.

Het Voedingscentrum kan bij de volgende versie van de Schijf een psycholoog laten meekijken. Heldere richtlijnen werken het beste. Nu reduceert de Schijf zichzelf tot een bezinningsmoment. Snel vergeten, tot de volgende aflevering van de Schijf van Vijf.