Positief of negatief: Trump profiteert van álle aandacht

Het Amerikaanse politieke nieuws gaat bijna alleen maar over Donald Trump. Niet alle publiciteit is positief voor Trump, maar zijn campagne blijkt ook gebaat bij negatief nieuws.

Foto Reuters
Bron: National Enquirer

Hillary Clinton heeft nog zes maanden te leven, meldde National Enquirer in oktober vorig jaar. Bron: National Enquirer

Het roddelblad National Enquirer, bekend van primeurs als ‘Hillary Clinton heeft nog zes maanden te leven’, speelt plotseling een grote rol in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Het blad bracht afgelopen donderdag het nieuws dat de Republikeinse presidentskandidaat Ted Cruz affaires heeft gehad met vijf vrouwen.

Bewijs gaf National Enquirer niet. Maar toch voelde Cruz zich gedwongen op het stuk in te gaan. De beschuldigingen waren „rotzooi”, „totale leugens”, en kwamen volgens hem van „Donald Trump en zijn handlangers”. Trump zelf reageerde ook, met typische Trump-verwarring: hij had niets met het stuk te maken, zei hij. Maar hij prees de onderzoeksjournalistiek van National Enquirer: „Ze hadden gelijk met O.J. Simpson, John Edwards, en vele anderen.”

De zaak-National Enquirer is in veel opzichten een perfect voorbeeld van Donald Trumps innige omgang met een groot deel van de Amerikaanse media. Hij is het dominante verhaal in deze voorverkiezingen, terwijl hij in vergelijking met andere kandidaten heel weinig zendtijd en advertentieruimte koopt. Hij krijgt volop aandacht, en heeft zelfs bevriende media die het vuile werk voor hem opknappen. De eigenaar van National Enquirer, David Pecker, is een vriend van Trump. Het blad publiceerde onlangs een artikel met de kop ‘TRUMP MOET PRESIDENT WORDEN!’. Trump zelf heeft gezegd dat David Pecker de leiding over Time Magazine moet krijgen.

Trumps bondgenoten

De samenwerking tussen Trump en de media is synergetisch. Ze worden er allebei beter van. In het voorbeeld van National Enquirer: het blad heeft een scoop, Trump heeft publiciteit, en nieuwe munitie om ‘Leugenaar Ted’ aan te vallen.

Trump gebruikt minder prominente media als bondgenoot. Traditionelere politici zullen hun neus ophalen voor National Enquirer, Trump niet. Hij liet zich in januari uitgebreid interviewen voor het blad. Diezelfde strategie gebruikt hij bij andere media in de marge, die wel degelijk een groot bereik hebben in zijn aanhang. Denk aan complottenwebsite Infowars, of het rechts-conservatieve Breitbart.

De laatste site werd letterlijk hardhandig in het gareel gebracht. Breitbart-journalist Michelle Fields werd eerder deze maand tijdens een Trump-bijeenkomst hard naar de grond gewerkt, volgens Fields door Trumps campagneleider Corey Lewandowski.

Breitbart eiste namens Fields excuses, maar kreeg die niet. Hierop plaatste Breitbart een stuk dat twijfels zaaide over het verhaal van Fields, hun eigen verslaggever. Fields nam woedend ontslag, gevolgd door enkele prominente journalisten. Een van hen, Ben Shapiro, schreef dat Breitbart, invloedrijk onder ultra-conservatieve Republikeinen, „Trumps persoonlijke Pravda” is geworden. Sinds het vertrek van Shapirto, Fields en enkele anderen vaart Breitbart een volledige pro-Trumpkoers.

Maar ook de andere media spelen het spel mee. Het bedrijf MediaQuant berekende dat Trump voor ongeveer twee miljard dollar aan gratis publiciteit heeft gekregen. Het gaat vrijwel alleen maar over hem op televisie, op internet en in de kranten. Ter vergelijking: de gratis publiciteit voor Ted Cruz zit ongeveer rond de 300 miljoen dollar. Cruz geeft daarom veel meer uit aan tv-spotjes: 22 miljoen, tegen tien miljoen voor Trump.

Telefoontjes naar de pers

Niet alle publiciteit is positief voor Trump, maar zijn campagne blijkt ook gebaat bij negatief nieuws. Nadat media het dagenlang hadden over geweld op zijn bijeenkomsten, won hij de eerstvolgende voorverkiezingen ruim.

Op iedere campagnebijeenkomst wijst Trump naar het persvak, waar de meegereisde journalisten zitten. „Kijk naar hen”, zegt hij dan. „Ze zijn zo oneerlijk, het is uitschot.” In werkelijkheid heeft Trump vrijwel ongelimiteerde toegang tot de Amerikaanse pers. Hij komt niet naar de studio, maar geeft telefonisch commentaar, vaak in lange gesprekken. Ook de gevestigde tv-stations, zoals NBC of CNN, maken daar gebruik van. Niet zelden is hij op vier kanalen achter elkaar te beluisteren, meestal in de goedbekeken ochtendshows.

De zondagsprogramma’s, die traditioneel altijd over politiek gaan, worden nog het meest beheerst door Trump. Hij belde in ruim een jaar tijd volgens perswaakhond Media Matters 28 keer in, en was 35 keer te gast. Het NBC-zondagsprogramma Meet The Press besloot deze maand te stoppen met Trumps telefoontjes.


Haat-liefdeverhouding

Typerend voor de haat-liefdeverhouding tussen Trump en media is de gecompliceerde verhouding tussen de kandidaat en Fox News. Fox is het belangrijkste conservatieve tv-station, en al jarenlang de stem van de Republikeinse Partij. Dit jaar ligt dat moeilijk. Trump domineert de voorverkiezingen en is geliefd onder veel Fox-kijkers. Maar presentatoren pakten Trump tot nu toe hard aan in de goedbekeken tv-debatten, en confronteerden hem met tegenstrijdigheden.

Trump heeft zijn toorn gericht op Megyn Kelly, die hem in het eerste debat scherp ondervroeg. Trump noemt haar nu regelmatig „gestoord” en „overschat”, en roept zijn aanhangers op niet naar haar programma te kijken. Fox News liet weten dat de zender achter Kelly staat, en noemde Trumps „obsessie” met haar „ziek”.

Maar de worsteling van Fox wordt duidelijk in de programma’s van twee gezichtsbepalende anchors: Sean Hannity en Bill O’Reilly. Hannity steunt Trump openlijk, en prijst hem dagelijks. Bill O’Reilly interviewde Trump deze maand met fluwelen handschoenen. De presentator zei daar achteraf over: „Andere media vinden dat je alleen goed bezig bent als je Trump veroordeelt, hem onverdraagzaam noemt. Racisme is de bijl waarmee op hem wordt ingehakt.”

De kwestie rondom Megyn Kelly is meer dan de persoonlijke obsessie die Fox News ervan maakt. Het kan ook worden gezien als een waarschuwing van Trump aan het adres van andere Fox-presentatoren: dit gebeurt er als je je tegen mij keert.