Nieuw jazzfestival is instant succes

Concert van drummer Makaya McCraven tijdens de eerste editie van het Transition Festival in Utrecht Foto Andreas Terlaak

Even was er werk aan de winkel. Saxofonist Gary Bartz, gedistingeerd jazzveteraan met lang golvend grijs haar, begon zijn concert zingend met een bezwering om verdriet en duivelse gedachten af te weren. De zaal moest eerst ‘schoon’. Net zozeer voor óns als voor de band, legde hij uit. Verdwijn, zong hij, met gruis in de stem. En snel een beetje, onderstreepte hij met een felle snerpsolo op de altsaxofoon.

Bartz, die met zijn kwartet veel op Coltrane geïnspireerd werk bracht, was geprogrammeerd als sleutelfiguur van voorbije jazzgeneraties op het festival Transition. Op het nieuwe, door het Utrechtse muziekcentrum TivoliVredenburg opgezette jazzfestival, mede georganiseerd door North Sea Jazz, was hij, met de Duitse improheld Peter Brötzmann, een beetje een uitzondering. Nu grondleggers van de jazz gaandeweg van het toneel verdwijnen, winnen nieuwe helden snel terrein. Het zijn ‘transition years’, constateert het festival, waarin nieuwe jazz versmelt met andere genres.

Het eendaagse Transition maakte zaterdag een zonder meer glansrijk debuut met zijn eerste uitverkochte editie. 4000 muziekliefhebbers voelden zich direct thuis en bewogen, soms nog wat zoekend tussen vijf zalen op diverse etages en een sfeervol horecaplein. Wie slim koos, kon tenminste een derde van de 28 namen horen. Van opgepompte moderne grooves (Robert Glasper) tot gestileerde schoonheid (Tord Gustavsen met Simin Tander).

Veelbelovend maar ongebalanceerd waren de Sons of Kemet met hun killerdrums en diepe tuba. Een veelbelovend trio had pech: Gogo Penguin kon zijn rock-’n-rolljazzconcert niet afmaken, omdat zijn pianist onwel werd.

Dat grote publiekstrekkers als de Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf en de Israëlische sterbassist Avishai Cohen overvolle zalen trokken, verwonderde niet. Ieder op hun eigen manier zijn zij goed voor intense jazzshows met verdieping, al toonde Maalouf zich in zijn elektrische jazzset nogal de entertainer met publiekszang en verrassende dansmoves.

Drummer Mark Guiliana bracht een geïnspireerde akoestische set met zijn jazzkwartet. Naast naast waanzinnig elektronische beats weet hij ook in het reguliere jazzidioom de weg,en deze avond was hij echt op dreef. Met verbeten blik speelde hij messcherpe solo’s, gevoed door de avontuurlijke verkenningen van pianist Fabian Almazan.

Een nieuwe ontdekking, drummer Makaya McCraven uit Chicago, maakte zijn belofte waar. Wat een gespierde ritmiek en wat een breed georiënteerde improvisaties, die toch licht verteerbaar bleven.