Leertouwers intieme Matthäus is toonbeeld van elegantie en intensiteit

In zijn bekroonde, atypische verhalenbundel voert Adam Johnson een reeks personages op die je niet zo snel zult vergeten.

Imposant intiem: de Matthäus volgens dirigentJohannes Leertouwer Foto Foppe Schut / Nieuwe Philharmonie Utrecht

Hoe blieft u uw Matthäus? Bachs meesterwerk wordt rond Pasen zoveel uitgevoerd dat er voor ieder wat wils is. In drie grote steden liepen de interpretaties afgelopen week sterk uiteen – met één favoriet.

Alleen de bezetting is al een statement. In Rotterdam koos Pablo Heras-Casado voor twee koren van gemiddeld formaat, beide bestaande uit twintig musici en twintig zangers. In de akoestiek van De Doelen (minder nagalm dan in een kerk) was de totaalklank evenwichtig en transparant, met geprononceerde ruimtelijke effecten. De koren bezaten een grote urgentie: Sind Blitze, sind Donner en Barrabam deden de haren overeind staan. Ook het Laurens Collegium leverde een puike prestatie.

Toch vertoonde Heras-Casado’s spanningsboog zwaktes. De solistische interpretaties liepen wild uiteen. De temperamentvolle countertenor Lawrence Zazzo viel op door nogal over the top uitbundige aria’s.

In Den Haag liet Jan Willem de Vriend tweemaal ruim veertig zangers aanrukken – de jongens van het Haags Matrozenkoor niet meegeteld. Die slagkracht deed de Grote Kerk toch niet op zijn grondvesten schudden, doordat het in klank en timing nu en dan schortte aan homogeniteit. Maar De Vriends visie was meeslepend en de solistische bezetting maakte meer indruk dan in Rotterdam. Alt Barbara Kozelj hield Erbarme dich aangrijpend eenvoudig en van Maarten Koningsberger zou je kunnen zeggen dat hij een geboren Christus is: een warme, diepe klank, volmaakt fraserend, soeverein in zijn rol.

In Utrecht bewandelde violist/dirigent Johannes Leertouwer een ander pad: klein instrumentaal ensemble en niet meer dan tien zangers. De solisten (vrijwel dezelfden als vorig jaar) vormden tezamen de koren. Deze relatief nieuwe zienswijze is weldadig voor de transparantie van Bachs fijne weefsels. Bovendien stonden de zangers vóór de instrumentalisten opgesteld, wat de verstaanbaarheid en vocale projectie zeer ten goede kwam. Leertouwer zou je met zijn minimale bezetting het meest ‘authentiek’ kunnen noemen, maar juist hij zorgde het vaakst voor verademing met wat lagere tempi. Gedragen door schitterende stemmen was deze intieme Matthäus een hoogtepunt van het passieseizoen.

Sopranen Klaartje van Veldhoven (Blute nur) en Stefanie True (Ich will dir mein Herze schenken) staken elkaar naar de kroon met diverse, glasheldere stemmen. Bariton Robert Davies verpletterde in Komm, Süßes Kreuz en Mache dich, mein Herze, rein: een machtig geluid elegant bedwongen voor maximale intensiteit.

Met zijn donkere stem was de jonge Guy Cutting een onalledaagse, grandioze Evangelist. Zonder overdreven uit te pakken verleende hij zijn verhaal een spanning die weinig meer gepolijste collega’s evenaren.