Karjakin uitdager Carlsen, remiserecord Giri

De Rus Sergej Karjakin wint het kandidatentoernooi en mag nu wereldkampioen Magnus Carlsen uitdagen.

Sergej Karjakin

Mooier had het niet bedacht kunnen worden. De enige twee schakers die het kandidatentoernooi in Moskou nog konden winnen, de Rus Sergej Karjakin en de Amerikaan Fabiano Caruana, moesten maandag in de laatste ronde tegen elkaar. Ze stonden gelijk. De winnaar van hun onderlinge partij zou het toernooi op zijn naam schrijven en later dit jaar uitdager zijn van wereldkampioen Magnus Carlsen.

Als de partij remise zou worden, zou een bizar tiebreaksysteem in werking treden. Het kwam erop neer dat Karjakin bij remise toernooiwinnaar zou zijn, behalve als Anand, die zelf geen kans meer had, zijn partij in de laatste ronde tegen Peter Svidler zou winnen. In dat geval zou het omgekeerd zijn, dan was Caruana toernooiwinnaar als zijn eigen partij remise werd. Toen dit zondagavond door een journalist aan Caruana werd uitgelegd, leek die stomverbaasd.

Zo moesten Karjakin en Caruana maandag niet alleen op hun eigen bord letten, maar ook op dat van Anand, om te zien of ze zelf remise of winst nodig hadden. Bij Anand zag het er nooit naar uit of die zou winnen, dus het was Caruana al gauw duidelijk dat hij het zelf op moest knappen. Hij moest met zwart winnen.

Een beslissende fout

Caruana kreeg aanvankelijk wat hij wilde. Een ingewikkelde stelling waarin op winst gespeeld kon worden, niet alleen door hem, maar ook door zijn tegenstander. Op het hoogtepunt van de strijd maakte Caruana met nog maar weinig bedenktijd een beslissende fout. Hij deed een zet die hem op het eerste gezicht beslissend voordeel leek te geven, maar op één manier weerlegd kon worden: door een torenoffer. De computers zagen het meteen. Karjakin moest het nog even narekenen, maar toen bracht hij het torenoffer. Een paar zetten later moest Caruana opgeven. Karjakin was de nieuwe uitdager en het publiek in Moskou juichte. De laatste keer dat een Rus een tweekamp om het wereldkampioenschap speelde, was in 2008, toen Vladimir Kramnik verloor van Anand.

Ongeveer een uur eerder had Anish Giri tegen Veselin Topalov zijn veertiende remise gespeeld. Alle partijen remise, dat is nog nooit eerder voorgekomen in een kandidatentoernooi. Het is een record dat niemand zou willen evenaren. Toen aan Giri werd gevraagd wat hij vond van alle grappen die over hem werden gemaakt door de internethooligans, zei hij: „Er is niets tegen grappen, als ze echt grappig zijn.” Dat waren ze niet.

Giri wees erop dat hij twee keer glad gewonnen had gestaan en (een beetje optimistisch) misschien vijf keer half gewonnen. „Ik geloof niet dat er iets systematisch mis met me is. Het is meer een wetenschappelijk wonder, al die remises.” Niemand bracht hem in het nauw en hij was de enige deelnemer die geen enkele partij verloor. Alleen doorbijten, dat deed hij niet.

Wat een contrast met Karjakin. Die was wel vier of vijf keer in ernstig gevaar, maar hij verloor alleen tegen Anand en won vier partijen. De eigenschap die Napoleon de belangrijkste vond voor een generaal, dat hij geluk had, is bij uitstek een eigenschap van Karjakin, die gewend is om in netelige situaties punten uit het vuur te slepen. „De man die geluk heeft is de sterkste doordat hij in zichzelf gelooft”, schreef de Russische commentator Sergej Sjipov in een voorbeschouwing over Karjakin.

Karjakin werd in 1990 – ook het geboortejaar van Carlsen – geboren in Simferopol, de hoofdstad van de Krim. In 2002 werd hij, twaalf jaar, de jongste grootmeester uit de geschiedenis, een record dat nog steeds staat. Begonnen als Oekraïener nam hij in 2009 de Russische nationaliteit aan en na de aansluiting van de Krim bij Rusland in 2014, zei hij dat de Krim zijn goede voorbeeld gevolgd had.

Een zware stotteraar

Maandag werd hij er aan herinnerd dat hij toen hij twaalf was, had gezegd dat hij op zijn achttiende wereldkampioen wilde worden. Karjakin glimlachte en zei: „Nee, nee, op mijn zestiende, zei ik.” Misschien omdat hij een zware stotteraar is, zegt hij voor de camera’s meestal weinig, en daardoor lijkt hij bescheiden, maar hij wordt geroemd om een ijzeren wilskracht en stalen zenuwen.

Weinigen denken dat het genoeg zal zijn om Carlsen te verslaan. Er wordt gezegd dat hun tweekamp in november in New York plaats zal vinden, maar het is de vraag of dat waar is. Over een sponsor en over de locatie is nog niets bekend gemaakt. Bovendien staat FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov op een Amerikaanse zwarte lijst, waardoor Amerikanen geen zaken met hem mogen doen. Een Rus tegen een Noor. Het zou best weer eens Moskou kunnen worden.