Inname Palmyra biedt Assad kansen

Syrië Na een offensief van drie weken, met Russische hulp, heeft het Syrische regime de strategische stad Palmyra heroverd op IS.

Foto: SANA via AP

De herovering van de historische oasestad Palmyra op de terreurgroep Islamitische Staat (IS), na een offensief van drie weken, is niet alleen strategisch een belangrijke overwinning voor het Syrische regime. Zij biedt president Bashar al-Assad, vijf dagen na de aanslagen in Brussel, ook een kans om zich te presenteren als de enige speler in Syrië die serieus werk maakt van de strijd tegen terrorisme.

Het regeringsleger was maandag bezig om landmijnen en boobytraps te verwijderen in het centrum van de stad en bij de Romeinse ruines. De gevechten gingen nog door in de buitenwijken, vlakbij de gevangenis en de luchthaven. IS liet er autobommen ontploffen. Volgens het Syrische Observatorium van de Mensenrechten, een organisatie die via een netwerk van lokale activisten het conflict volgt, hebben het regeringsleger en geallieerde milities 180 man verloren bij de inname van de stad.

Het moderne deel van Palmyra, waar vóór de oorlog 70.000 mensen woonden en nu nog zo’n 15.000, is zwaar gehavend door Russische bombardementen, artilleriebeschietingen door het regime en drie dagen van hevige straatgevechten. Veel appartementen zijn pokdalig door inslagen van mortiergranaten. Sommige gebouwen zijn volledig ingestort.

Gevreesd werd dat de ruines van de ‘Stad van Duizend Zuilen’, een van ’s werelds beroemdste archeologische vindplaatsen, in dezelfde staat zouden verkeren. Maar uit de eerste beelden die naar buiten kwamen, blijkt dat verschillende archeologische vindplaatsen nog intact zijn. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon noemde de herovering van de oude stad „verheugend” en zei dat het regime nu de ruïnes kan beschermen en restaureren.

De val van Palmyra in mei vorig jaar kreeg internationaal veel aandacht, niet alleen wegens de ruïnes. IS leek door de internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten in het defensief gedrongen, maar bleek toch nog in staat om steden in te nemen. Eerder die week had de groep ook de Iraakse stad Ramadi veroverd. Troepen van het Syrische regime boden in Palmyra weinig weerstand. Inwoners zeiden dat officieren en militieleden zichzelf in veiligheid brachten en burgers aan hun lot overlieten.

Door de wapenstilstand had Syrische regime handen vrij voor strijd tegen Islamitische Staat

De val van Palmyra was een grote klap voor het regime. De stad is strategisch van groot belang, omdat hij op een kruispunt van wegen ligt richting gebieden van het regime en territorium verder naar het oosten dat in handen is van IS. Door de verovering van Palmyra bedreigde IS vorig jaar ineens belangrijke bevolkingscentra van het regime, zoals Damascus en Homs.

De herovering van Palmyra toont dat IS de afgelopen maanden verzwakt is en steeds meer moeite heeft om zijn territorium te behouden. De groep had de meeste troepen de afgelopen weken al teruggetrokken uit Palmyra. De achtergebleven strijders waren veelal jonge mensen uit de stad zelf die door IS waren gerekruteerd na de inname van de stad. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten zijn honderden IS-strijders omgekomen bij de strijd.

De herovering van Palmyra komt op het moment dat de strijd tussen het regime en andere rebellengroepen grotendeels is gestaakt wegens een wapenstilstand die onder auspiciën van de VN is gesloten. Hierdoor had het regime zijn handen vrij om zich te richten op de strijd tegen IS. Dit is ook in het belang van Rusland, dat zijn interventie in Syrië altijd heeft gerechtvaardigd met de strijd tegen IS, maar dat voornamelijk andere rebellengroepen bombardeerde.

President Poetin kondigde enkele weken geleden een gedeeltelijke terugtrekking van zijn troepen uit Syrië aan. Tegelijkertijd werden de bombardementen rond Palmyra opgevoerd. Kennelijk vond Poetin het begin van de vredesbesprekingen een goed moment om het Westen te laten zien dat hij de strijd tegen IS wel degelijk serieus neemt. Want door de inname van Palmyra kunnen het regime en Rusland zich presenteren als sterke bondgenoten in de strijd tegen terrorisme.

De herovering van Palmyra is „een belangrijke prestatie en nieuw bewijs van de effectiviteit van de strategie van het Syrische leger en zijn bondgenoten in de strijd tegen terrorisme”, zei Assad in een verklaring. Hij zette het zelfverklaarde succes van zijn anti-terreurbeleid af tegen het „gebrek aan overtuiging” van de internationale coalitie die IS bombardeert.

Deze redenering zal de vredesbesprekingen in Genève, die zijn vastgelopen op de weigering van het regime te praten over de positie van Assad, verder bemoeilijken. De Syrische oppositie en haar Arabische bondgenoten eisen nog altijd zijn vertrek. Ze zijn van mening dat IS kracht en legitimiteit krijgt door zich te presenteren als beschermheer van de sunnieten tegen de onderdrukking en wreedheden van het regime en zijn bondgenoot Iran. Maar Assad zal zijn recente militaire successen nu willen omzetten in politieke legitimiteit.