NAM koopt 50 huizen in bevingsgebied

Een teleurstelling voor gedupeerde Groningers: de overheid wil voorlopig niet op grote schaal huizen aankopen.

Foto Catrinus van der Veen / ANP

Er komt voorlopig geen algemene opkoopregeling voor gedupeerde huiseigenaren in Groningen. Hans Alders, Nationaal Coördinator Groningen, wil eerst „bij wijze van proef” vijftig woningen aankopen in het hart van het aardbevingsgebied. Daarvoor is tien miljoen euro beschikbaar gesteld door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) die met gaswinning de aardbevingen veroorzaakt.

Gedupeerde Groningers, de Groninger Bodem Beweging voorop, vragen al jaren om een opkoopregeling. Huiseigenaren zitten gevangen in moeilijk verkoopbare, vaak beschadigde huizen. Drie op de tien willen verhuizen als de leefbaarheid niet snel verbetert, constateerde de TU Delft in januari. Alleen: dat lukt niet doordat de woningmarkt vastzit. De onderzoekers adviseerden woningen op te kopen, zoals gebeurt in het Noord-Brabantse Moerdijk, middenin groeiend industriegebied.

Maar daaraan willen bestuurders in Groningen en ook minister Kamp (Economische Zaken, VVD) hun handen nog niet branden. Voordat je het weet, verstoor je de woningmarkt en lopen de dorpen leeg. In combinatie met krimp zorgen de aardbevingen in Noordoost-Groningen voor „een giftige cocktail voor de toekomst”.

De inschrijving begint op 1 mei. Huizen worden aangekocht tegen 95 procent van de taxatieprijs. Eigenaren moeten hun huis minimaal een jaar te koop hebben staan en kampen met problemen, bijvoorbeeld omdat ze naar een verpleeghuis moeten of een baan hebben gekregen aan de andere kant van het land. Als er te veel belangstelling is, bepaalt de Nationaal Coördinator welke „meest dringende gevallen” meedoen.

Tot ergernis van het Groninger Gasberaad, waarin verschillende maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd zijn. Zij vinden de proef „te beperkt van omvang” en vrezen voor „onrust in het gebied”. De Vereniging Eigen Huis vraagt zich af waarom „gewone huizenbezitters” niet voor deelname in aanmerking komen en mist toekomstperspectief. Steven Wayenberg: „Wat gebeurt er na de proef? Het is hoog tijd dat er duidelijkheid komt voor alle Groningers die hun huis niet kwijt kunnen.”

In een reactie laat nationaal coördinator Hans Alders weten dat „het versterken van huizen de belangrijkste maatregel is om de rust en het vertrouwen op de woningmarkt in Groningen terug te brengen”. Daarvoor worden de komende maanden 2.600 huizen geïnspecteerd, de meest kwetsbare huizen eerst. Dat zijn rijtjeshuizen gebouwd na 1960 en woningen van vóór 1920. Huizen die niet voldoen aan de veiligheidsnorm worden versterkt of desnoods gesloopt. De werkzaamheden beginnen op zijn vroegst in het najaar.

De woningmarkt in het Groningse aardbevingsgebied is vastgelopen. Er staan meer huizen te koop dan elders, de verkoop duurt fors langer en de helft van de woningen heeft bevingsschade, constateerde het CBS. Sterker: door de bevingen is een huis in hartje gasbevingsgebied sinds 2012 gemiddeld 18.000 euro minder waard geworden , becijferde hoogleraar volkshuisvesting George de Kam deze maand. Opgeteld gaat het om 180.000 woningen in 18 van de 23 Groningse gemeenten waarvan samen bijna één miljard euro aan waarde is verdampt.

Intussen stijgt het aantal klachten over de afhandeling van aardbevingsschade. ‘Onafhankelijk raadsman gaswinning’ Leendert Klaassen registreerde in 2015 de helft meer klachten dan in 2014. Hij waarschuwt dat „een groep getroffenen de grens van hun incasseringsvermogen heeft bereikt. Inwoners geven soms aan de moed te verliezen. Ze voelen zich machteloos.” Hans Alders moet, schrijft hij, de problemen van de inwoners als uitgangspunt te nemen en die „adequaat, ruimhartig en krachtig” oplossen.

    • Wubby Luyendijk