Miljoenenboetes voor grote accountantsfirma’s

De vier grote kantoren hebben de wet overtreden en moeten miljoenen betalen van de toezichthouder. EY en PwC zijn het er niet mee eens.

Foto iStock

De grote vier accountantskantoren hebben miljoenenboetes opgelegd gekregen van hun toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De kantoren hebben niet aan „hun zorgplicht” voldaan”, schrijft de AFM donderdag in een persbericht. Dat is een serieuze overtreding: alle vier kantoren hebben daarmee „in strijd met de wet gehandeld”.

De boetes komen voort uit een onderzoek uit 2014, waaruit bleek dat de zogenoemde big four – KPMG, PwC, Deloitte en EY – zwaar onder de maat presteerden. Bijna de helft van de onderzochte jaarrekeningen kreeg van de AFM een onvoldoende. Onder die jaarrekeningen had de accountant zijn handtekening gezet, terwijl hij niet kon weten of de gegevens in de jaarrekening wel echt klopten. Een handtekening geeft het signaal af dat het allemaal in orde is, dus dat is een kwalijke zaak. Gebruikers van een jaarrekening – beleggers, schuldeisers, werknemers – „moeten kunnen vertrouwen op het oordeel van een accountant”, schrijft de AFM.

Onderzoeksresultaten uit 2014

Na publicatie van het onderzoek in 2014 gaf de AFM al aan dat er mogelijk sancties zouden volgen. Dat is nu dus gebeurd. De hoogste boete is voor EY, dat kantoor moet 2,2 miljoen euro betalen. Daarna volgen Deloitte (1,8 miljoen euro), KPMG (1,2 miljoen euro) en PwC (845.000 euro). De boetebedragen van EY en Deloitte heeft de AFM verdubbeld omdat deze firma’s eerder beboet zijn voor eenzelfde overtreding. De AFM vindt de boetebedragen „passend en geboden”.

Maar de accountantskantoren zijn het daar niet allemaal mee eens. EY vindt het boetebedrag „geen goede reflectie” van de resultaten van het AFM-onderzoek uit 2014, schrijft het in een reactie. EY kreeg toen namelijk de minste onvoldoendes van alle kantoren: bij drie van de tien onderzochte controles van EY was het mis. Ter vergelijking: KPMG kreeg zeven onvoldoendes. EY wil nu met de AFM in gesprek over „de uitleg van de zorgplicht” – het is namelijk de tweede keer dat het kantoor struikelt over die zorgplicht en er een boete voor krijgt. EY heeft nog niet besloten of het tegen de boete in beroep gaat, laat een woordvoerder weten.

‘Principiële bezwaren’

Ook PwC stelt vraagtekens bij de boete. Het kantoor heeft „principiële bezwaren” tegen de „onderbouwing” die de toezichthouder voor de boete gebruikt, schrijft het kantoor. PwC vindt ook dat de AFM verwarrend veel verschillende rollen vervult: die van „normensteller, toezichthouder en boetebepaler”. Het kantoor weet nog niet of het de boete accepteert. „Wij beraden ons hier nader op.” Ook Deloitte „bestudeert” het boetebesluit.

KPMG – het kantoor met de meeste recente schandalen op zijn naam – stelt zich deemoediger op. „KPMG trekt lering uit het verleden”, zegt bestuurder Egbert Eeftink in een persverklaring. Het kantoor heeft al een hoop gedaan om de kwaliteit te verbeteren, schrijft het, maar tegelijkertijd „realiseren wij ons [...] dat wij er nog niet zijn”.

Onder zware politieke druk hebben de accountants in 2014 zelf een aantal maatregelen bedacht om de kwaliteit van hun werk te verbeteren – anders zou minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) die aan hen opleggen. De accountants krijgen nu minder bonussen en de ervaren partners besteden minder werk uit aan jongere minder ervaren collega’s. Ook hebben de kantoren een raad van commissarissen ingesteld met daarin niet-accountants die toezicht houden op het bestuur.