Knaagdier knaagt aan dieren

Prairiehondjes zijn echte planteneters. Maar ze bijten wel grondeekhoorns dood, en hebben daar voordeel van.

Een witstaartprairiehond in Colorado (VS) heeft net een Wyoming-grondeekhoorn gedood. Foto John Hoogland

Prairiehondjes zijn niet de vreedzame planteneters waarvoor ze altijd gehouden zijn. Deze Noord-Amerikaanse knaagdieren die op marmotten lijken blijken regelmatig grondeekhoorns dood te bijten, als die het wagen om hun woongebied te betreden. De prairiehondjes nemen niet eens de moeite om de grondeekhoorns op te eten.

Dat ontdekten biologen in de Verenigde Staten na zes jaar veldonderzoek. Ze schreven woensdag in het biologisch tijdschrift Proceedings B over de slachtingen.

Prairiehondjes zijn knaagdieren die in groepen in holen wonen, en op de prairie grazen. De kleinere grondeekhoorns eten dezelfde grassen. Het zijn hun grote concurrenten. Regelmatig zitten prairiehondjes de grondeekhoorns achterna, om ze van hun terrein te verjagen.

Maar daar blijft het niet bij, ontdekten de Amerikaanse biologen John Hoogland (University of Maryland) en Charles Brown (University of Tulsa). Soms beet een prairiehondje een grondeekhoorn de keel door. Meestal gebeurde dat na een achtervolging, en bijna altijd was het slachtoffer een jong.

Het meest opvallende is, dat vrouwtjes die grondeekhoorns aanvallen en doden, daar veel baat bij lijken te te hebben. De vrouwtjes die meerdere grondeekhoorns doodmaakten, hadden een drie maal zo grote ‘fitness’ dan vrouwtjes die dat nooit deden. Ze kregen gedurende hun leven meer jongen, en die jongen overleefden ook vaker.

„Dit is de meest onverwachte en verstrekkende ontdekking die ik in 43 jaar gedaan heb”, zei onderzoeker John Hoogland tegen National Geographic. „Het lijkt erop dat er een enorm voordeel zit aan het doden van grondeekhoorns.”

Hoogland en Brown observeerden 101 dodingen in zes jaar, en zagen nog eens 62 verdachte grondeekhoornlijkjes. Dan lag er ineens zo’n kadaver op de prairie, met typische bijtwonden. Nooit werd er een grondeekhoorn verorberd. Hooguit namen de prairiehondjes een hapje, waarschijnlijk om te controleren of de grondeekhoorn dood was.

De twee biologen onderzochten witstaartprairiehondjes (Cynomys leucurus) en Wyoming-grondeekhoorns (Urocitellus elegans) in de Amerikaanse staat Colorado, tussen 2007 en 2012.

Veruit de meeste prairiehondjes die zo agressief zijn, zijn zogende vrouwtjes. Zij zijn verantwoordelijk voor 79 procent van de gedode grondeekhoorns. Hoe agressiever een vrouwtje was jegens grondeekhoorns, des te groter ook de kans dat ze af en toe een slachtoffer maakte.

Het verband suggereert dat die vrouwtjes meer te eten hadden, doordat er minder voedselplanten werden weggekaapt. De biologen houden echter ook rekening met een alternatief scenario: dat deze succesvolle vrouwtjes in rijk grasland leven. Daar hebben ze veel te eten, én veel concurrentie van grondeekhoorns.

Hoe dan ook is de prairiehond, zover bekend, de enige planteneter die concurrenten doodt. Zulk gedrag is wel bekend van allerlei vleeseters, zoals wolven en lynxen. Zij doden concurrenten, die vaak ook vleeseters zijn, bij gevechten. Soms worden de kadavers opgegeten, soms ook niet.