‘In 2040 zijn 1 miljoen meer woningen nodig’

Dat zei Maxime Verhagen, voorzitter van lobbyclub Bouwend Nederland.

De aanleiding

Tijdens de crisis zijn minder woningen gebouwd en daarom moet nu een inhaalslag worden gemaakt, vindt brancheorganisatie Bouwend Nederland. „Er komen tot 2040 nog een miljoen huishoudens bij”, zei Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland, op 9 maart in De Gooi- en Eemlander. „Dus moeten er ook zoveel woningen bijkomen.” Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

Verhagen heeft zich gebaseerd op het rapport Investeren in Nederland (2015) van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), dat naar eigen zeggen onafhankelijk en wetenschappelijk onderzoek doet. Er is twee jaar aan gewerkt met geld van Bouwend Nederland, corporatievereniging Aedes en het ministerie van Binnenlandse Zaken. De geldschieters hebben tussentijds commentaar op de inhoud gegeven, maar de analyses en conclusies zijn van het EIB.

En, klopt het?

Eén miljoen woningen klinkt als veel werk en veel omzet voor de bouw. We beginnen met de toekomstvoorspelling voor de huishoudens.

In het EIB-rapport worden drie scenario’s geschetst voor de periode 2010-2040. De stijging van het aantal huishoudens in deze scenario’s varieert van 700.000 tot 1,4 miljoen. Verhagen baseerde zich op het middelste scenario met een groei van 1 miljoen huishoudens tot 2040. In dit ‘Evenwichtige Groei’-scenario wordt de economische crisis in Europa geleidelijk bedwongen, is er vooral natuurlijke bevolkingsgroei en stabiele migratie en trekken mensen net zoals nu naar de stad.

Het EIB-rapport is gebaseerd op een prognose van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit 2013. Hierin vlakt de groei van het aantal huishoudens af, maar stijgt deze vanaf 2013 met bijna 960.000 tot ruim 8,5 miljoen in 2040. Die groei komt overigens geheel door vergrijzende babyboomers die meer en langer zelfstandig wonen.

Het lastige is dat prognoses regelmatig worden bijgesteld. Als je terugrekent vanaf 2010 (de periode die het EIB beschrijft), kom je met meer kalenderjaren eigenlijk uit op een hogere groei van 1,1 à 1,2 miljoen huishoudens tot 2040, volgens hoofddemograaf Jan Latten van het CBS. Neem je de laatste prognose vanaf 2016 kom je juist lager uit op bijna 800.000 huishoudens.

We vragen een second opinion aan ABF Research. Volgens hun raming uit 2015 stijgt het aantal huishoudens tot 2040 met ruim 925.000 – waarbij de huidige vluchtelingenstroom nog niet is meegerekend.

Eén miljoen huishoudens meer vraagt om één miljoen extra woningen, zegt het EIB. Daarbovenop moeten tot 2040 ruim 600.000 verouderde woningen worden gesloopt en herbouwd. In het scenario ‘Evenwichtige Groei’ zijn in totaal 1,7 miljoen nieuwe woningen nodig.

Leegstaande kantoren, winkels en verzorgingshuizen zijn overigens niet de oplossing, zegt het EIB. Van die huidige voorraad kunnen slechts 50.000 woningen gebouwd worden.

Is één miljoen woningen veel in historisch perspectief? Nee. Tussen 1970 en 1990 kwamen er 2 miljoen woningen bij, in de afgelopen 25 jaar 1,5 miljoen woningen, volgens ABF. Begin jaren zeventig werden nog 150.000 nieuwe woningen per jaar gebouwd, nu maar zo’n 55.000.

Conclusie

Verhagen doelde op het middelste groeiscenario van het EIB, niet de uiterste scenario’s. Zijn prognose komt min of meer overeen met die van het CBS en ABF, al is het een raming uit 2013 in een rapport van 2015. Niemand kan de toekomst voorspellen, maar één miljoen woningen is historisch gezien niet veel. We beoordelen deze stelling als grotendeels waar.