Opinie

    • Frits Abrahams

Cruijff was overal

Zijn intimi moeten geweten hebben hoe slecht het met hem ging, maar voor ieder ander zal het nieuws gistermiddag als een mokerslag zijn aangekomen: Cruijff dood, nu al. Ik was even verdoofd, ijsbeerde minutenlang door het lege huis en zette toen maar de televisie aan, waar de herinneringen aan hem al in hun volle glorie voorbij kwamen drijven - de glijdende passeerbewegingen, de magnifieke doelpunten, de onvervreemdbare citaten, kortom, alles wat hem zo uniek had gemaakt.

Iedere Nederlandse voetballiefhebber zal zich gisteren even ontredderd hebben gevoeld. Het valt niet te ontkennen, of je nu voor of tegen hem was: Cruijff was een deel van je leven, en niet alleen van het jouwe. Cruijff was overal. Je bewonderde hem, je twijfelde aan hem, je ergerde je aan hem, hoe dan ook: je volgde hem.

Bij vrijwel iedereen zal het met de bewondering begonnen zijn, zeker bij zijn leeftijdgenoten zoals ik, die zijn opmars als topvoetballer vanaf de tribune hebben meegemaakt. Ik had in mijn jeugd twee jaar lang een vergelijkbare voetballer van nabij zien schitteren: Faas Wilkes, een speler die ook door de jonge Cruijff bewonderd werd.

Wilkes was een briljante aanvaller, een groot solist die altijd een solist bleef. Cruijff was een sterkere persoonlijkheid en een betere teamspeler, hij nam binnen en buiten het veld de verantwoordelijkheid voor het hele team op zich. Eerst bij Ajax, later bij het Nederland elftal, zijn geliefde FC Barcelona en zelfs Feyenoord.

Toen ik Cruijff voor het eerst langs zijn tegenstanders zag glijden en snijden, deed hij me sterk aan Wilkes denken: dezelfde souplesse en elegantie. Later merkte ik dat hij een andere mentaliteit had dan Wilkes. Voetbal was zijn leven, voor Wilkes was het een bijzaak waar hij zonder veel liefde op terugkeek. Het gevolg was dat Cruijff ook na zijn spelerscarrière nieuwe generaties van voetballers en voetballiefhebbers bleef aanspreken, terwijl Wilkes in de vergetelheid raakte.

Aan Cruijff zal ik goede én slechte herinneringen bewaren. De goede dragen zonder uitzondering de geur van gras. Ik plaats hem naast Messi en Maradona op het erepodium van de beste voetballers ooit. Hij heeft met zijn talent het Nederlandse voetbal groot internationaal aanzien gegeven; als hij ook op 7 juli 1974 zijn dag had gehad, zou hij het Nederland elftal zelfs wereldkampioen hebben gemaakt. Nooit heeft Nederland mooier gevoetbald dan in die jaren.

Ook als coach heeft Cruijff een onuitwisbaar stempel op het voetbal gedrukt. Hij predikte op zijn eigenzinnige manier gedurfd, aanvallend voetbal en hij behaalde ook daarmee grote successen.

Pas later, toen hij een soort voetbalbestuurder aan de zijlijn werd, kreeg ik een ongunstiger kant van Cruijff te zien. Hij heeft de laatste jaren veel onrust bij Ajax veroorzaakt en medewerkers onnodig beschadigd. Achter de schermen had hij op een ongrijpbare manier grote invloed en macht, terwijl hij directe verantwoordelijkheid schuwde.

Dat kon niet goed blijven gaan. Het is dan ook triest dat hij in de maanden voor zijn dood verder van Ajax leek af te staan dan ooit tevoren. Hij had zich feitelijk van de club afgewend, en de club ook van hem – en niet alleen vanwege zijn ziekte.

Toch: laten we nooit vergeten hoeveel plezier hij ons heeft bezorgd.

    • Frits Abrahams