Schijf van Vijf kan beter terug naar het klassieke recept

Het is een fantastisch concept: de Schijf van Vijf. Het voedingsadvies voor het Nederlandse volk werd in 1953 geïntroduceerd en was meteen een begrip. Dat dankte de Schijf vooral aan de heldere vorm: een in vijven verdeelde cirkel, met in elk partje afbeeldingen van voedingswaren. Je at per dag iets uit elk van de vijf vakken en je zat goed. Zo werd gezond eten geruststellend overzichtelijk. De Schijf van Vijf sloeg dermate aan dat het Voedingscentrum regelmatig met een nieuwe versie komt, op basis van voortschrijdend wetenschappelijk inzicht.

Eten is in de mode, koks zijn media-sterren. De belangstelling voor eten is enorm. Nu is hét moment voor een nieuwe Schijf van Vijf, die dan ook afgelopen week werd gelanceerd.

Dat was schrikken, want de helderheid die de Schijf altijd onderscheidde, is ver te zoeken. De vakken zijn uitgesplitst. Het lijken er nog vijf maar eigenlijk zijn het er acht, en ze hebben verschillende kleuren en maten om aan te geven dat er meer of minder van het bewuste voedingselement genuttigd kan worden.

Vaste prik is nog altijd het volkorenbrood. Maar als je gehoorzaam doet wat de Schijf suggereert, eet je, vergeleken met de vorige schijven, dubbele porties groente en fruit. Suiker, zout en vet zijn in de ban gedaan. Worst is verboden. Vlees dient mager te zijn, de karbonade is verleden tijd. Nieuw is het dagelijkse handje noten. Niet juichen, het is ongezouten (en wie lijdt aan een notenallergie heeft pech).

Nu weet het Voedingscentrum best dat er bij de consument schuldgevoelens dreigen. En dat iedereen beseft dat chips niet gezond zijn en dat je beter die kroket bij de lunch kunt vervangen door een groene salade. Bovendien is de voedingsindustrie vrij om in te zetten waarop zij wil, wat supermarktschappen vol verleiding betekent, met producten met veel suiker en met veel zout.

Lekker eten is vaak schuldig eten. Het antwoord van het Voedingscentrum is de introductie van ‘extraatjes’. Kleine zondes, op lange lijsten uitgeschreven. Uitgesplitst per dag (drie tot vijf keer) en per week (hooguit drie keer). Goedbedoeld, maar zelfs wie zich heeft voorgenomen om strikt te leven volgens de voedingsvoorschriften krijgt het moeilijk. Er wordt voorbijgegaan aan het feit dat eten meer is dan iets in je maag laten glijden. Eten is deel van het sociale verkeer. Ook al zitten ze in dezelfde categorie, dat taartje bij de thee neemt in het dagelijks leven een andere plaats in dan de gehaktbal ’s avonds aan tafel of de hagelslag op de boterham. Toch is het de bedoeling dat de consument onthoudt dat hij ze, ondanks die totaal verschillende dagmomenten, nuttigde en ze tegen elkaar afweegt. Tenzij het Voedingscentrum hier een app voor ontwikkelt, zal die consument een complexe wekelijkse administratie bij moeten houden, voor zichzelf en zonodig voor het hele gezin.

Het Voedingscentrum kan bij de volgende versie van de Schijf een psycholoog laten meekijken. Heldere richtlijnen werken het beste. Nu reduceert de Schijf zichzelf tot een bezinningsmoment. Snel vergeten, tot de volgende aflevering van de Schijf van Vijf.