Opinie

    • Ellen Deckwitz

Romantiek

Toen Osama Bin Laden in 2011 werd gedood, vond men in zijn huis een brief waarin hij op zoek was naar een man die een grote operatie in Amerika kon leiden. Hij zocht iemand met leiderschapskwaliteiten, maar vroeg tussen neus en lippen door ook of deze man een aantal mensen kon meebrengen die op de hoogte waren van de klassieke Arabische poëzie en haar regels.

Het klinkt ongelooflijk, maar de dichtkunst speelt een grote rol in jihadistische kringen. IS heeft zelfs een Dichteres van de Islamitische Staat: Ahlam Al-Nasr, een Syrische van begin twintig, die heldendichten over haar wapenbroeders schrijft en de vijand zo slecht mogelijk afschildert. Wat wij westerlingen terroristen noemen, worden in deze verzen helden uit een Grootsch Verleden.

Bin Laden, zelf een fanatiek dichter, noemde de piloten van 9/11 „ridders die door de dood te omhelzen, rust vonden”. In barokke kwatrijnen wordt in de jihadpoëzie een sprookjeswereld geschapen waarin de strijders klassieke helden zijn die met een geheven zwaard op hun vurige paarden zitten, in plaats van met een stanleymes in de cockpit.

De mannen die zich in Brussel opbliezen, hadden geen paard of zwaard. Het waren twee mollige broers uit het criminele circuit, die vroeger vooral als zuiplappen bekend stonden. Over hen worden momenteel ongetwijfeld al de eerste lofzangen geschreven, waarin de bomgordel wordt vervangen door een vlammende speer, de ingang van de metro door een sprookjesachtige hemelpoort. In de gedichten wordt het kalifaat beschreven als een paradijs op aarde, een oase vol vroomheid. Deze kloof tussen feit en vers maakt iets pijnlijk duidelijk. IS strijdt voor een staat die vooralsnog door geen enkel land wordt erkend en dus slechts in het hoofd van zijn volgelingen bestaat.

Wat het al helemaal ironisch maakt, is dat het paradijs waar IS voor strijdt veel kenmerken vertoont van de Westerse Romantiek. Het herleven van een heroïsch verleden, de avonturen in een sprookjesachtige natuur, gerechtigheid voor de dapperen maar ook het nationalisme, de nadruk op gevoel, het afzetten tegen een Verlichte samenleving en de intuïtieve interpretatie van de Heilige Teksten dragen daaraan bij.

IS verzet zich tegen het Westen, maar hanteert om zijn daden te bezingen en aanhangers te lokken een Westers-Romantisch ideaalbeeld. Onze culturen zijn zo met elkaar verweven, ons denken is door alle emigratie zo door elkaar gaan lopen, dat het gedroomde kalifaat het toonbeeld is van een ultiem Westers sprookjesland. De strijders strijden voor een Romantische droomwereld. We lijken meer op elkaar dan we denken.

    • Ellen Deckwitz