Michael Moore is verliefd geworden op Europa

Documentairemaker Michael Moore maakte eerder de filmsBowling for Columbine enFahrenheit 9/11.

Als de films van de Amerikaanse guerrillafilmer Michael Moore inmiddels niet een genre op zich waren geworden, zou je moeten zeggen dat zijn nieuwste, Where to Invade Next, een feelgooddocumentaire is, of misschien zelfs wel een romantische komedie in essayvorm. Want in de nieuwste film van Moore (de grootste criticaster van het Amerika van Bush in Bowling for Columbine en Fahrenheit 9/11) wordt hij verliefd op Europa, en niet zo’n beetje ook. Hij is zo hoteldebotel dat wij er als toeschouwers ook een beetje opgewonden en rozig van worden.

De premisse is even simplistisch als hilarisch: steeds als de Verenigde Staten het even niet meer weten, beginnen ze een oorlog, meestal om olie te halen of wapens af te zetten. Maar aangezien al die krijgslust het binnenland in verval heeft gestort, gaat Moore af op andersoortige oorlogsbuit: goede ideeën. En die haalt hij op de puinhopen van de Europese sociaal-democratie.

Doorbetaalde vakanties en vrije dagen voor werknemers zijn het beste geregeld in Italië, in Portugal zijn de drugs uit het strafrecht, Finse scholen doen niet aan huiswerk maar hebben de hoogste scores, Frankrijk deelt gratis schoollunches uit, in IJsland hebben vrouwelijke bankiers de crisis weten te keren, in Noorwegen worden gevangenen niet gecriminaliseerd maar gesocialiseerd, in Slovenië is het hoger onderwijs gratis. Moore gelooft zijn ogen niet. En hoewel zijn rol voorschrijft dat hij de lompe Amerikaan uithangt, gedraagt hij zich als een verliefde bakvis. O heerlijke nieuwe wereld!

Het is retoriek van likmevestje, maar aanstekelijk dat het is! Omdat we in Europa inmiddels heel hard ons best doen om Amerika rechts in te halen, kunnen we Where to Invade Next ook zien als een testament van de verworvenheden van na de Tweede Wereldoorlog. Michael Moore is dan de populistische versie van de Britse historicus Tony Judd.

Wie de progressieve blogs rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen bijhoudt, leest daar overigens precies dezelfde argumenten als die je hoort in Where to Invade Next: Europese expats in de VS leggen uit dat sociale zekerheid van staatswege niet duurder is dan als je het zelf moet regelen, maar wel een hoop stress scheelt, en tijd die je weer in de sociale cohesie kunt investeren. Moores optimisme is net zo suikerzoet als het blikje cola dat hij een Franse schoolkantine binnensmokkelt en als een drugspusher aan de brave scholieren probeert te slijten. Maar wij kunnen net zomin zonder optimisme als hij.