Made in Rotterdam of (verre) omstreken

In Rotterdam lijk je overstelpt te worden met een Rotterdams aanbod aan producten. Maar is dat niet gewoon een slimme marketingtruc? Ondernemers vertellen over hun waar.

Rotterdamsche kaas, tomaten uit eigen stad, 3D-geprinte mokken waar je groos op kunt zijn en bier van de Kaap: het is er allemaal in de tweede stad van het land. Maar hoe Rotterdams zijn al die producten echt? En wat betekent dat eigenlijk, Rotterdams? Dat weten de mensen achter Uit Je Eigen Stad, Groos, De Rotterdamsche Oude en Fenix Food Factory.

Uit je eigen Stad

„Zowel op de markt als in het restaurant gebruiken wij producten van ons eigen land én uit de regio”, vertelt Ilse Boom van Uit Je Eigen Stad, een combinatie van stadsboerderij, winkel en restaurant in het Vierhavengebied. „Dat is dus niet altijd Rotterdam, maar we zoeken het uiteraard altijd zo dicht mogelijk bij huis.” In het restaurant vind je daarom geen jus d’orange, maar wel appel- en perensap van zorgboerderij De Buytenhof in Rhoon.

Ook de bijbehorende winkel is niet voor 100 procent gevuld met Rotterdamse producten. Ja, veel komt van binnen de stadsgrenzen, waaronder Rotterdamsche Confituur, bier van de Kaapse Brouwers en Rotterdamsche Vlier. Tegelijkertijd vind je hier Kinderdijkse kaas, Bobby’s Gin uit Schiedam en Hoeksche chips, gemaakt van aardappels uit de Hoeksche Waard. Ook komen grondstoffen soms uit gebieden elders. „Neem de soep van Kromkommer, gemaakt van groenten die anders vernietigd worden. De oprichters zijn Rotterdams, maar de grondstoffen komen uit het hele land.”

Groos

„Wij bieden een platform voor de Rotterdamse creatieve industrie. Dat loopt uiteen van design, kunst en mode tot literatuur en delicatessen. Vrij breed dus, maar dat is nou juist ons doel.” Mede-oprichter Joost Prins van Groos vertelt met trots dat hij in de afgelopen drie jaar meer dan driehonderd Rotterdamse makers een plek heeft gegeven in het warenhuis aan de Schiekade. Behalve met de verkoop helpt Groos de makers ook met evenementen, productlanceringen en advies.

Wie het zelfverklaarde ‘warenhuis voor Rotterdamse kwaliteitsproducten’ binnenstapt, wordt niet overladen met Euromasten, groen-witte vlaggen en chocolade Erasmusbruggen. „Wij verkopen producten die we sterk of mooi vinden. Daar staat dus niet per se heel groot Rotterdam op.”

Niettemin is de stad goed herkenbaar in het assortiment, onder meer door architectuurboeken over Rotterdam of zeefdrukken met een link naar de stad.

Groos hanteert strenge criteria voor zijn assortiment. „We willen laten zien welke producten van Rotterdamse hand komen. De makers moeten dus in Rotterdam gevestigd zijn. Is iemand in Rotterdam geboren, maar woont en werkt hij in Amsterdam, dan nemen we zijn product niet op.”

En ja, die ideologie gaat soms ver en kost soms geld. „Ook al verkoopt een maker hier heel goed, als zij verhuist naar Schiedam, dan vertegenwoordigen we haar niet meer.”

De Rotterdamsche Oude

Terwijl de meeste Rotterdamse producten grotendeels echt uit de stad komen, biedt De Rotterdamsche Oude een reeks producten die vooral een graantje wil meepikken van de gestegen stadspopulariteit. De gelijknamige kaas (met als ondertitel ‘wereld stad, wereld haven, wereld kaas’) is van Gouds karakter, gemaakt met melk uit Noord-Holland. Ook de bijbehorende Rotterdamsche Port komt keurig uit Portugal, terwijl de Rotterdamse druiven ver te zoeken zijn in de – door het rosse verleden geïnspireerde – Katendrechtse rosé en de Witte de With-wijn.

Al deze ‘streekproducten’ zijn te vinden in een Markthalkraam die uitgebaat wordt door Klaas van der Mast. Is dat niet gek, net doen alsof? „Consumenten willen graag producten associëren met Rotterdam”, legt de in Rotterdam geboren Barendrechter uit. „Dat kan ook via de afbeelding of naam gebeuren. Gaan ze op visite, dan willen ze iets uit eigen stad meenemen. Ook vinden veel mensen het niet fijn om bijvoorbeeld Old Amsterdam te eten, hoe goed die kaas ook is.”

Zijn kraam biedt bovendien ook écht Rotterdamse producten, zoals confituur uit Zuid en Maasstroompjes – klassieke Rotterdamse koekjes. „Onze kraam fungeert als platform voor Rotterdamse producten. Wij zijn groos op deze stad. Dat dragen we uit door erover te vertellen en veel te laten proeven.”

Fenix Food Factory

Er wordt veel lokaal ingekocht, gebrouwen en gemaakt door de tien ondernemers in de Fenix Food Factory op Katendrecht. Maar nee, niet alles is puur Rotterdams. „We branden hier koffiebonen, die komen niet uit de streek”, vertelt Marijke Booij, eigenaresse van Booij Kaasmakers. „Ook het graan voor het bier komt van over de hele wereld.” Maar wat de ondernemers (die allen uit Rotterdam komen) wél doen, is ter plekke een ambacht beoefenen: bierbrouwen, brood afbakken, kazen rijpen, smeersels maken, koffie branden en worsten draaien.

Booij is een van de weinigen waar dat niet kan. „Ik wil graag hier mijn kaas van rauwe melk maken, maar dan krijg ik te maken met andere regelgeving. Dat vraagt om hoge investeringskosten, zeker omdat we hier maar drie jaar zitten. In 2018 gaan we voor minimaal tien jaar naar een andere locatie, dan wil ik een kleine kaasmakerij neerzetten.” Ook bij de boekhandel was lokale ambacht een aandachtspunt, zegt Booij lachend. „Gelukkig zijn beide eigenaars ook redacteur, dus zij zijn door de mazen geslipt.”

Volgens Booij is de uitvoering van een ambacht een groot goed. „Consumenten weten weinig over producten. Veel mensen vragen me bijvoorbeeld hoe lang je kaas kunt bewaren, terwijl kaas juist houdbaar gemaakte melk is.” De kaasmaakster (door haar collega-ondernemers liefkozend een ‘blij kaasei’ genoemd) en haar collega’s willen de afstand tussen consument en product verkleinen, bijvoorbeeld door te laten zien dat koffie ontstaat uit groene bessen die gebrand worden. „Het is misschien een marketinginstrument, maar we menen het oprecht. Ter plekke producten maken is namelijk een stuk duurder dan dat elders doen.”

Dus, hoe Rotterdams is de Fenix Food Factory? „Wij doen het gewoon. Ook de gemeente toont de daadkracht die nodig is. Er wordt hier écht meer gedaan en minder geluld.”