Maak pizzakoeriers extra alert

Column Leid pizzakoerier, taxichauffeur en pakketbezorger op tot surveillant, schrijft Christiaan Weijts.

Christiaan Weijts is schrijver. Studio NRC

Een belangrijke voedingsbodem voor jihadisten is de pizza. Salah Abdeslam liep tegen de lamp door een grote pizzabestelling. Gisterochtend ging het gerucht dat ook Najim Laachraoui in een pizzeria gepakt was, maar als ik dit schrijf heeft hij zijn fatale pizza nog niet besteld. Net als Abdeslam rende Laachraoui op het laatste moment weg en hing hij zijn bomgordel aan de wilgen. Waarom vluchtte je? Zag je een gezicht dat leek op dat van je moeder? Dacht je: wie zal het jongetje zonder vader zijn, wie de moeder zonder dochters? Wie zal de rolstoel duwen van het zusje zonder benen? Wie zal de gezinnen troosten in hun huizen met lege stoelen en lege bedden?

De taxichauffeur die de drie naar Zaventem reed vond al dat ze zich verdacht gedroegen: ze hielden hem agressief weg bij hun loodzware koffers, toen hij wilde helpen met uitladen. Had hij meteen alarm moeten slaan? Achteraf is alles makkelijk, maar toch. Bij de BBC zat dinsdagochtend een veiligheidsexpert die Engeland gerust probeerde te stellen met de analyse dat daar veel meer waakzaamheid door burgers is, waardoor al veel aanslagen verijdeld zijn.

Het is op z’n zachtst gezegd niet dankzij de hartverwarmende inzet van de Molenbeekse gemeenschap dat Abdeslam kon worden gepakt. Tijdens de arrestatieoperatie zouden tweehonderd jongeren flessen naar de politie hebben gegooid. Allochtone jongeren. Of mag je dat niet meer zeggen? Er is namelijk een SP-PvdA-motie aangenomen tegen dat woord, maar dat telkens terugkerende gezelschapsspelletje van naamkaartjes raakte dinsdag wat ondergesneeuwd. Waarom zitten die allochtone flessengooiers niet allemaal vast? Waarom zagen we ze niet of nauwelijks in de journaals? Is het tegenwerken van de arrestatie van terroristen geen ernstig delict? Wat is er waar van de verklaringen van sommige buurtbewoners, dat iedereen wist dat Abdeslam hier schuilde?

Bestraf degenen die de terroristen faciliteren en verdedigen, en leer de bevolking nog alerter te zijn op signalen. De pizzakoerier, de taxichauffeur, de pakketbezorger: vooral in probleemwijken en risicogebieden zou je ze kunnen gaan trainen op de manier waarop politieagenten en beveiligers subtiele tekens vanuit de psychologie leren lezen, ongeveer zoals er in Nederland experimenten zijn met surveillerende postbodes. Zo’n initiatief lijkt naïef, en je hoeft er ook geen wonderen van te verwachten, maar waar politie en justitie het niet alleen afkunnen, zijn alle extra burgerogen welkom, om potentiële daders te pakken, en om te voorkomen dat complete wijken zich van de samenleving afkeren.

De keerzijde zal een toename van valse meldingen zijn, die het openbare leven hinderlijk ontregelen, maar dat is een prijs die te verwaarlozen is bij wat het mogelijk kan voorkomen.

Eén pizzabakker heeft al een lintje verdiend. Hopelijk volgen er meer.