Karadzic veroordeeld tot 40 jaar cel wegens volkerenmoord - gaat in beroep

Hij is volgens de rechters van het Joegoslavië-tribunaal eindverantwoordelijk voor de massamoord in Srebrenica.

Beeld Joegoslavië-tribunaal

Radovan Karadzic (70), leider van de Bosnische Serviërs tijdens de Bosnische burgeroorlog tussen 1992 en 1995. is door het Internationaal Joegoslavië Tribunaal schuldig bevonden aan genocide in Srebrenica. Hij is veroordeeld tot 40 jaar gevangenisstraf, wat neerkomt op levenslang. Karadzic draagt volgens het Hof verder schuld aan negen andere aanklachten wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moord, vervolging, vernietiging, deportatie en verdrijving van Bosnische moslims en Kroaten. In de andere genocide-aanklacht jegens hem, over de wreedheden begaan door het Bosnisch-Servische leger in een reeks Bosnische dorpen in 1992, achtten de rechters de intentie van genocide niet bewezen. Karadzic kondigde vrijwel direct aan in beroep te gaan.

Karadzic, tot 1996 leider van de Republica Srpska en opperbevelhebber van het Servische leger in Bosnië tijdens de burgeroorlog, stond in totaal terecht voor 11 aanklachten. Het vonnis schildert hem ondubbelzinnig af als de voornaamste architect van de terreur en de wreedheden die begaan zijn tijdens de Bosnische oorlog. Al in 1991 circuleerden er volgens de rechters plannen het door de Serviërs geclaimde territorium te zuiveren van Bosnische moslims en Kroaten.

In het bijzonder is Karadzic veroordeeld voor zijn rol in de 44 maanden durende belegering van Sarajevo, en voor de slachting, in 1995, van 8.000 mannen en jongens uit de door een Nederlands VN bataljon beschermde enclave Srebrenica. Niet alleen achtte het hof het bewezen dat Karadzic volledig op de hoogte was van de opzet om alle gezonde moslimmannen en jongens uit Srebrenica te doden, ook rekent het tribunaal hem aan dat hij niets heeft gedaan om deze tegen te houden. Volgens het hof was Karadzic de enige die destijds de macht zou hebben gehad de genocide te voorkomen.

Tijdens de Bosnisch-Servische oorlog vonden naar schatting 100.000 mensen de dood, en sloegen meer dan 2 miljoen mensen op de vlucht. Meer dan 12.000 vrouwen werden verkracht. De oorlog verscheurde het voormalig Joegoslavië langs etnische lijnen die in de akkoorden van Dayton min of meer werden bestendigd.

De oud-psychiater hoorde het vonnis, dat zich liet beluisteren als een beknopte geschiedenis van alle tijdens de Bosnische oorlog begane wreedheden, donderdagmiddag schijnbaar onbewogen aan. Zelfs toen hij moest opstaan om zijn straf te horen, veranderde zijn gezicht niet noemenswaardig. In Rechtszaal 1 bleef het gedurende de ruim anderhalf uur dat de Zuid-Koreaanse rechter O-Gon Kwon het vonnis voorlas, doodstil. De rechter moest regelmatig pauzeren om slokken thee te nemen uit een bruine mok, en zuchtte hoorbaar bij het voorlezen van de passage in het vonnis over hoe het dodelijke net zich sloot rond de moslimmannen van Srebrenica. Buiten het tribunaal stonden tientallen tegenstanders van Karadzic te demonstreren met spandoeken, waarop teksten stonden als “Vergeet de 8.373 slachtoffers van Srebrenica niet”.

De veroordeling van een van de beruchtste oorlogsmisdadigers van na de Tweede Wereldoorlog is een grote opsteker voor het internationaal recht, maar ook voor de Haagse VN-tribunalen. Karadzic is de hoogste Bosnisch Servische leider die tot nu toe is veroordeeld. Het vonnis tegen Karadzic’ uitvoerende kracht, generaal Ratko Mladic van het Bosnisch-Servische leger, wordt over een jaar verwacht. De Servische president Slobodan Milosevic overleed in zijn cel in Den Haag in 2006 terwijl zijn proces nog gaande was.

De rechters in Karadzic’ proces zijn niet over een nacht ijs gegaan. De aanklachten tegen hem dateren van 1995, meer dan twintig jaar geleden. Karadzic dook echter onder en werd pas in 2008, onherkenbaar door een dikke baard en lang haar, opgepakt in Belgrado. Sindsdien zit hij in de VN-gevangenis in Scheveningen. Karadzic heeft steeds zijn eigen verdediging gevoerd. Hij houdt vol dat hij niet verantwoordelijk is omdat er geen bewijs is voor bevelen van hogerhand voor moordpartijen en andere oorlogsmisdaden. Eerder deze maand zei hij in een interview met de website Balkan Insight nog dat ´geen redelijk hof´ hem zou veroordelen.

Premier Rutte zei donderdagmiddag in reactie op de veroordeling van Karadzic dat het “goed is om vast te stellen dat schuldigen hun straf niet ontlopen”.