Is dit dan de man die de Republikeinen naar voren gaan schuiven?

Foto AP

Paul Ryan schreef woensdag geschiedenis in een toch al enerverende verkiezingscampagne. De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, de facto de partijleider, had zo’n honderd stagiaires opgetrommeld naar een zaal op het Capitool. Hij zou, zo had hij vlak ervoor aangekondigd, het land toespreken over ‘de staat van de Amerikaanse politiek’. Donald Trump, dus.

De toespraak was strak geregisseerd. Ryan had iets belangrijks te melden. De stagiaires kregen vooraf van een medewerker instructies dat ze vooral hard moesten applaudisseren, „als jullie het tenminste met hem eens zijn”. Gebruik ook vooral Snapchat en Twitter, zei de medewerker. Hashtag: #speakerryan. „Het wordt een gewéldige dag!”, jubelde de medewerker.

Hij had gelijk. Het werd een historische bijeenkomst.

Ryan sprak een half uur, zonder dat er iemand beledigd werd. Hij had het over politiek als marktplaats voor ideeën. De een heeft een idee, de ander heeft er ook een. Ze gaan in gesprek. Soms wordt iemand overtuigd van andermans ideeën. Soms niet.

„Maar dan vinden we mensen met slechte ideeën niet meteen slechte mensen.”

Het ging over het gif van de polarisatie, dat Amerika verlamt. De obsessie met persoonlijkheden, die politiek vluchtig maakt. Want sterren komen en gaan.

Hij had het over zelfkritiek als onmisbaar instrument in de politiek. Zelf heeft Ryan ook blunders begaan, zei hij. In 2012, hij was toen de kandidaat-vicepresident, had hij Amerika verdeeld in ‘makers’ en ‘profiteurs’. Dat was een misstap, erkende hij nu. „Niet iedereen die in armoede leeft, kan daar iets aan doen. Het wordt al snel ‘politiek correct’ genoemd om op je woorden terug te komen, maar ik zat gewoon fout.”

‘Nieuw in de Amerikaanse politiek: luisteren naar elkaars ideeën’

En hij sprak over de ‘informatie-coconnen’, waarin Amerikanen zich deze verkiezingen behaaglijk in terugtrekken.

„We praten met gelijkgestemden. Mensen die precies vinden wat wijzelf ook vinden. Maar Amerika is ooit gebouwd op het principe dat ideeën moeten groeien in een open gesprek.”

Het was, kortom, een hartstochtelijk pleidooi voor nuance. En dat is nieuws, in een campagne waarin beledigingen de standaard zijn geworden.

Nu heeft Paul Ryan een verborgen agenda achter dit optreden als Susser des Vaderlands. Zijn Republikeinse Partij dreigt in chaos te vervallen op de Conventie van juli. Mogelijk wint niemand vooraf een meerderheid van de gedelegeerden. Dat betekent dat er geen presidentskandidaat is, en dat de Conventie in Cleveland moet beslissen. Dat biedt onverwachte kansen voor Ryan, de voorzitter van de Conventie. Want wat als de gedelegeerden snakken naar een redelijke kandidaat, die boven de gekte van de voorverkiezingen staat, en de partij belooft te verenigen? Als iemand de gedelegeerden kan bewerken, dan is het de voorzitter wel.

Ryan ontkent – uiteraard – dat hij dit scenario overweegt. Hij wil alleen maar ‘kalm’ en ‘neutraal’ zijn. „Ik zal proberen Zwitserland te zijn.” Maar goed, dat zei Ryan ook toen zijn huidige baan vrijkwam, en in de partij de roep om Ryan toenam. Ryan ligt vrij goed in de partij: hij heeft lang geflirt met de radicale Tea Party-beweging, maar ontpopte zich de laatste jaren ook tot kundig bestuurder met dossierkennis. Toen John Boehner vertrok als Voorzitter van het Huis, vertelde Ryan eerst dat hij de baan niet wilde. Maar toen er druk ontstond vanuit de partij, zei hij dat de eenheid in de partij zwaarder woog. Dat kan nu opnieuw gebeuren.

Terwijl Paul Ryan sprak op het Capitool, draaide de campagne buiten Washington als vanouds door. Donald Trump beschuldigde Ted Cruz ervan een naaktfoto van zijn vrouw Melania als campagnemateriaal te hebben gebruikt in Utah, waar veel preutse mormonen wonen. Cruz ontkent. Terecht: de foto is verspreid, maar door een anti-Trump-organisatie zonder banden met Cruz. Hierop twitterde Trump:

„Leugenaar Ted Cruz gebruikte een foto van Melania (..) in zijn campagnespot. Pas op, Leugenaar Ted, of ik ga los over jouw vrouw!”

Het was duidelijk wie Paul Ryan bedoelde. Alleen durfde hij de hele ochtend het woord ‘Trump’ niet in de mond te nemen.

    • Guus Valk