Cruijff ging dus níét voor geld naar VS

In Nederland werd het Amerikaanse avontuur van Cruijff niet erg serieus genomen. Toch maakte hij zijn mooiste doelpunt in de VS, vond hij zelf.

Training van de Los Angeles Aztecs, onder leiding van Rinus Michels. Cruijff staat helemaal rechts. Foto Arthur Bastiaanse/ANP

Nadat een inbreker hem urenlang in zijn huis in Barcelona had vastgebonden, zijn zakenpartner een oplichter was gebleken en zijn vrouw een zenuwinzinking nabij was, besloot Johan Cruijff te verhuizen naar een land waar nagenoeg niemand hem kende. Dus vertrok hij in de lente van 1979 naar Amerika. Zijn missie, volgens hemzelf: Amerika aan het voetballen krijgen.

„Ik doe alleen nog dingen waar ik zin in heb. En hier heb ik zin in.” Cruijff zei het tegen de Amerikaanse journalist David Hirshey. De Nederlandse pers luisterde niet. Hun oordeel was duidelijk: naar Amerika ging je niet om te voetballen, maar om je zakken te vullen.

Die gedachte sloot aan bij de reputatie van geldwolf die Cruijff tijdens het linkse kabinet-Den Uyl (1973-1977) had verworven. Kranten spelden zijn naam regelmatig met twee florijntekens op de plaats van de twee f-en. Zijn weigering te spelen op het WK van ’78 had zijn populariteit ook niet geholpen. Bovendien, de man had toch al afscheid genomen? Ja, in een wedstrijd met Ajax, tegen Bayern München. Uitslag: 0-8. Een fiasco.

Het gevolg van deze desinteresse ontdekte ik tijdens onderzoek voor een boek over Cruijffs Amerikaanse jaren: Nederland volgde hem niet meer. Met onwaarheden en misverstanden tot gevolg. Neem het geld. Cruijff had 2 miljoen dollar in een jaar kunnen verdienen als hij nog een jaar in Barcelona was gebleven. Bij de Aztecs in Los Angeles, waar hij zijn Amerikaanse avontuur begon, kreeg hij 750.000 dollar. Bij Cosmos in New York had hij meer kunnen krijgen maar daar eiste de club dat hij voortdurend zou opdraven voor sponsorverplichtingen. Dat wilde Cruijff niet. Hij wilde nieteen bedrijf promoten, maar het voetbal zelf.

Kranten spelden zijn naam regelmatig met twee florijntekens op de plaats van de twee f-en

Dat heeft hij ook daadwerkelijk gedaan, anders dan Amerikagangers als Pelé en Beckenbauer. Zo kreeg hij een wekelijks tv-programma waarin hij de elementaire vaardigheden van de sport uitlegde.

Lob

Bovendien bleek hij, als 31-jarige, onverminderd goed te kunnen voetballen. Het was daarom ook vreemd dat de Nederlandse pers in spanning afwachtte of Cruijff het nog zou kunnen bij zijn rentree op de Nederlandse velden in 1981. Uit opwinding snakten ze naar lucht toen ze zagen hoe de verloren zoon Haarlem-doelman Edward Metgod met een fraaie lob verschalkte. Dit terwijl Cruijff nog geen vier maanden eerder een vergelijkbaar, maar aanzienlijk mooier doelpunt had gemaakt tegen de Toronto Blizzards. Ook een lob, verder weg en met meer tegenstanders om hem heen.

Volgens Cruijff zelf maakte hij zijn mooiste doelpunt ooit in Amerika. Juli 1980, tegen de Seattle Sounders. Cruijff had de bal ontfutseld op het middenveld, schakelde vier spelers uit met verschillende schijnbewegingen en kwam uiteindelijk oog in oog met de keeper, Jack Brand. Hij bleef kansloos tegen het harde, lage schot. Na de wedstrijd kreeg hij een auto voor dit doelpunt. Op instigatie van zijn vrouw Danny gaf hij de auto aan Thomas Rongen. Deze Nederlandse ploeggenoot, tien jaar jonger, logeerde destijds bij het gezin Cruijff.

Er was een keerzijde aan de anonimiteit die Cruijff in Amerika zocht. Zijn gezag was minder groot, zeker onder Amerikaanse voetballers en bestuurders. Van kinds af aan hadden zij geleerd dat sporters nooit de beslissingen aanvechten van coaches en de clubleiding. Cruijff deed niet anders. Spelers herinneren zich dat als coach Gordon Bradley de kleedkamer na een wedstrijdbespreking verliet, Cruijff naar het bord liep met de opstelling, alle poppetjes uitveegde en zei: „Dat gaan we natuurlijk effe helemaal anders doen.”