En Superman is een humorloze messias

Zwart tegen blauw. Nacht tegen dag. Mens tegen God. Het grootste gladiatorengevecht ooit! Op driekwart van Batman v Superman ontpopt aartsschurk Lex Luthor zich tot spreekstalmeester. De arena: Metropolis, hoofdstad van Clark Kent, alias Superman, en nog maar half hersteld van de apocalyptische sloopwerkzaamheden uit de film Man of Steel (2012) .

Dit is het vervolg daarop. Je weet dat de titanenstrijd tussen de twee vaandeldragers van striphuis DC Comics het begin is van een mooie vriendschap, die net als bij rivaal Marvel vele teamfilms met kleinere superhelden moet opleveren. De als Sjarapova kreunende Wonder Woman mag nu al meedoen.

In Batman v Superman blijkt de wrokkige miljardair Bruce Wayne, alias Batman, compleet met Gotham, Batgrot, butler Alfred en jeugdtrauma’s in een Supermanfilm geïnjecteerd. Schurk van dienst is Lex Luthor, Supermans nemesis. Jesse Eisenberg speelt hem niet als clowneske opportunist, zoals Gene Hackman en Kevin Spacey voor hem, maar als anarchist met psychotische giechel: meer de Joker uit Batman.

Dit is Superman gemodificeerd met grimmig Batman-dna. De vier Supermanfilms van na 1979 waren eerder kluchtige camp, soms zelf slapstick. Die Superman bood vooral puberale wensvervulling: zijn macht gebruikte hij om kinderen uit brandende huizen te redden (applaus) en vermomd als de sukkelaar Clark Kent feministische haaibaai Lois Lane op haar plek te zetten.

Maar in Man of Steel was hij plots een loner met issues, en Batman v Superman trekt die lijn door. Supermans kosmische strijd met Generaal ‘kneel before’ Zod bleek achteraf op menselijk niveau 9/11 in het kwadraat, en leverde Superman niet louter fans op. Daar zit hij best mee, en dus? Verwoest hij Metropolis hier nog een keer. Ook wordt zijn almacht ter discussie gesteld. Wil hij echt iets betekenen, dan moet Superman oorlog en klimaatverandering te lijf. Maar op wiens gezag? Absolute macht corrumpeert absoluut: Superman eindigt zo onherroepelijk als werelddictator. Zoals in de strip Red Son, waar hij opgroeit in de Sovjet Unie en zijn mentor Stalin opvolgt, ook zo’n Man van Staal.

Vragen, vragen: de film stipt ze aan, maar als een hoorzitting dreigt over supermacht en rekenschap explodeert het Capitool. Regisseur Zach Snyder wil ze niet beantwoorden: dat geeft maar tekst. We moeten maar weer vertrouwen op Supermans brave inborst en solide opvoeding in Smallville, USA. En zo galoperen we via deus ex machine en overtreffende trap naar klatsboemfinale, waar Superman naast vliegende brandweerman ook een messias is die sterft voor onze zonden. Dat deed hij vaker, al wordt de christelijke iconografie nu wel erg opzichtig geplunderd, met kruisafneming en piëta. Een echte Paasfilm wordt het zo wel.

Coen van Zwol