‘Nederland wist van komst El Bakraoui’

Brussel Een van de aanslagplegers kwam via Nederland uit Turkije.

Foto Interpol via Reuters

Nederland is op 15 juli van vorig jaar geïnformeerd door een medewerker van de Belgische ambassade in Ankara dat de Brusselse aanslagpleger Ibrahim el Bakraoui als terreurverdachte vanuit Turkije naar Nederland is uitgezet. Die uitzetting zou een dag eerder, op 14 juli hebben plaatsgevonden. De Belgische ambassademedewerker gaf alleen de voor- en achternaam van El Bakraoui aan Nederland door – niet de reden tot uitzetting, zijn geboortedatum of nationaliteit.

NRC houdt je over het nieuws rond ‘Brussel’ op de hoogte via het liveblog. En hier vind je een overzichtspagina met vragen en antwoorden over de aanslagen.

Dat blijkt volgens Haagse bronnen uit informatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken over de man die zich dinsdag opblies op vliegveld Zaventem. De beknopte informatie van de Belgen maakte nader onderzoek destijds moeilijk. Naar het verdere verloop wordt nu onderzoek gedaan op het ministerie, net als naar de vraag of Nederland België heeft geïnformeerd toen El Bakraoui in Nederland aankwam.

De Belgische minister van Justitie Koen Geens sprak woensdag tegen dat er sprake was van een uitlevering. „Het is waarschijnlijk een terugwijzing geweest aan de Syrische grens.” El Bakraoui stond volgens hem op dat moment niet op een terrorismelijst. „Maar radicalisering kan snel gaan.” Pas na de aanslagen in Parijs op 13 november kwam hij bij de Belgische diensten in beeld als terreurverdachte. Toen was hij onvindbaar.

Volgens Geens valt de Belgische justitie „tot nader order” niets te verwijten. Maar volgens de Turkse president Erdogan hebben de Belgische autoriteiten waarschuwingen in de wind geslagen, zei hij woensdagavond.

Turkse woede over PKK in Europa

Erdogan maakte het nieuws over El Bakraoui bekend op een persconferentie:

„Wij hebben in juli 2015 per diplomatiek schrijven aan de Belgische ambassade laten weten dat er een deportatieproces was. De Belgen hebben genoemde persoon vrijgelaten. Ondanks onze waarschuwingen dat deze persoon een buitenlandse terroristische strijder is kon België zijn relatie met terrorisme niet bepalen. (..) We hebben hem op zijn verzoek naar Nederland uitgezet en hen ook per diplomatiek schrijven geïnformeerd.”

De Turkse leider zegt met zoveel woorden dat de Belgische autoriteiten naïef zijn geweest – een boodschap die past in zijn straatje. Er zijn spanningen tussen België en Turkije over de aanpak van de PKK, een terreurorganisatie die strijdt voor zelfbeschikking voor Koerden. Ankara vindt dat de PKK in Europa te mild behandeld wordt. Volgens Turkse autoriteiten worden de PKK en haar mantelorganisaties in Europa indirect geholpen en in stand gehouden.

Recent was er een incident, dat breed is uitgemeten in de Turkse pers. Op het moment dat in Brussel een akkoord werd gesloten tussen premier Ahmet Davutoglu en Europese regeringsleiders over vluchtelingen, stond buiten het Europees parlement een standje met PKK-vlaggen. Daar waren Turkse hoogwaardigheidsbekleders laaiend over.

Özgür Gündem, een Turkse krant die dichtbij de Koerdische politieke beweging in Turkije staat, schrijft vandaag dat een overleg tijdens een bezoek van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken aan Turkije twee weken geleden zou zijn stukgelopen. België vroeg naar verluidt meer informatie over een lange lijst mogelijke jihadisten. Turkije eiste in ruil onder meer de uitlevering van twee Koerden die in Brussel leiding geven aan organisaties met banden met de PKK.

‘Erdogan buit aanslag uit’

Media op de hand van de Turkse regering kiezen de omgekeerde invalshoek. Staatspersbureau Andolu meldt vandaag op basis van anonieme bronnen bij de veiligheidsdiensten dat IS de tolerante houding van Europa ten opzichte van de PKK zou misbruiken. IS-strijders zouden vermomd als PKK’ers naar Europa reizen. Het zou er op wijzen dat de strijd in het Midden-Oosten tussen IS en militante Koerden zich eerst naar Turkije en nu naar West-Europa heeft verplaatst.

Edwin Bakker, hoogleraar terrorisme aan de Universiteit Leiden, ziet dat de aanslag politiek uitgebuit door met name Erdogan. „Maar ook de Belgische minister probeert de schuld af te schuiven door te zeggen dat de terrorist via Amsterdam reisde. Het is op zijn minst oncollegiaal om dit naar buiten te brengen zonder dat Nederland daarvan op de hoogte is.”

    • Merijn Rengers
    • Marloes de Koning