De koers is heilig in Vlaanderen

Wielrennen heeft in België een status aparte. Dus gaat de koers Dwars door Vlaanderen een dag na de aanslagen in Brussel door. Maar wel in een sfeer van rouw.

Een vertrouwd beeld in het voorjaar in Vlaanderen: een lint wielrenners trekt door het land, zelfs een dag na terroristische aanslagen in Brussel Foto Luc Claessen/Belga en AFP

Wielrenner Kai Reus staart in de outfit van zijn nieuwe ploeg Roompot-Oranje Peloton versuft voor zich uit op een plein in Roeselare, startplaats van de wielerwedstrijd Dwars door Vlaanderen. In zijn hand een rouwband. Daar fietst iedereen vandaag mee. Reus friemelt er wat aan, gespannen, lijkt het. „Kijk”, zegt hij, terwijl hij diagonaal over het plein wijst. „Voor hetzelfde geld ontploft daar straks een bom. Je weet het niet. Ik ben echt niet gefocust, ben niet met deze koers bezig. Niemand hier denk ik.”

Dwars door Vlaanderen is het traditionele startsein van een feestweek voor wielerminnend België. Na woensdag volgen E3 Harelbeke, Gent-Wevelgem, Driedaagse De Panne-Koksijde en dan volgende week zondag de apotheose: Vlaanderens Mooiste, de honderdste Ronde van Vlaanderen. Maar die feestweek staat tot aan het startschot in Roeselare op losse schroeven vanwege een nieuwe golf van terreur zo’n zeventig kilometer oostwaarts, een dag eerder op de luchthaven en een metrostation in Brussel. Terreurdreiging niveau vier betekent dat geen enkel openbaar evenement in het land kan doorgaan. Om die reden wordt de vriendschappelijke voetbalinterland tussen de Rode Duivels en Portugal dinsdag verplaatst van Brussel naar het Portugese Leiria. Maar wielerwedstrijden hebben een status aparte in Vlaanderen. „Deze week is heilig voor ons allemaal”, zegt Wouter Claeys, een toeschouwer die met vier vrienden aan de voet van de legendarische Oude Kwaremont staat.

Voorbereidingen voor de Ronde

Hij is niet de enige die er op deze eerste van drie dagen van nationale rouw op uit is getrokken om de gedachten te verzetten bij een wielerkoers. Een honderdtal mensen staat op de steile kasseienstrook die naar het dorp Kwaremont voert. Over tien dagen, op 3 april, wemelt het hier van het hossende volk, terreurdreiging of niet. De dranghekken staan al klaar. Bovenop de Paterberg, twee kilometer verderop, worden enorme tenten voor vips ingericht. Aan niets kun je zien dat twee van de beroemdste heuvels uit het Vlaams heuvelland volgende week zondag door de lokale autoriteiten worden aangemerkt als ‘kritieke zone’ – het zijn de plekken die de meeste toeschouwers trekken.

Nu heerst er peis en vree. Een jongeman stuurt een rode tractor over het grasveld, naast de plek waar de kasseienstrook naar verluidt een stijgingspercentage van achttien procent bereikt. Hij draagt een bivakmuts, dat is even schrikken, maar het is gewoon koud deze woensdag. Zonder het geronk van de antieke tractor zou je de koeien op het grasveld kunnen horen grazen.

Bewoners van de drie huizen langs de helling hebben niets gehoord van intensieve veiligheidsmaatregelen – toeschouwers mogen straks geen rugtas bij zich hebben, er zijn honderden extra agenten beloofd – en maken zich onbekommerd op voor het feest van het jaar, ondanks het rauwe verdriet waaronder hun land dezer dagen gebukt gaat. Fietsen is verlichting in dit deel van de wereld.

Geen Vlaming hier die twijfelt of de Ronde volgende week moet doorgaan. Claeys: „We nemen er al twintig jaar een week verlof voor op. Dat pakken terroristen ons niet af. Als de koers vandaag was afgelast, dan kwam de hele week in het gedrang. En wat moet je dan nog? We moeten het leven oppakken. Anders doen we precies wat de terroristen willen.”

Dat is, terug op het plein in Roeselare, wat je eigenlijk alle wielrenners en hun ploegleiders hoort zeggen. „Wie helpen wij ermee als we vandaag niet fietsen”, vraagt Michel Cornelisse, ploegleider van Roompot-Oranje Peloton, zich om half elf af. Rond die tijd is er nog altijd geen teken dat de wedstrijd wordt afgelast, maar volledig uitsluitsel heeft de koersdirectie ook niet gegeven.

Veiligheid gegarandeerd

Dinsdagavond zaten de burgemeesters van startplaats Roeselare en Waregem, waar de finishlijn is getrokken, om de tafel met het federaal parket. Toen was de boodschap: we kunnen ieders veiligheid bij start en finish garanderen, maar als de situatie verandert, kan altijd weer anders besloten worden. Het stoplicht stond, kortom, tot vlak voor de start op oranje.

Iets voor twaalven vertrekken de renners onder applaus, later dan gepland, zodat er om klokslag twaalf uur en groupe op een goede plek haltgehouden kan worden voor een minuut stilte. Nico Verhoeven, ploegleider van team Lotto-Jumbo, is tevreden: „Dit is een ‘supportersding’ in Vlaanderen. Het is belangrijk voor de toeschouwers dat we koersen.”

Maar voelt hij zich veilig? „Dit kan overal gebeuren”, zegt hij vlak voor de start. „Weet je, we gaan gewoon aan het werk, zo moet je het zien. Vandaag gaat het leven weer door. Die boodschap moeten we overbrengen.”