Alles zeker weten - en je dan vergissen

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus. Studio NRC

Twee weken terug las ik in The Boston Globe een schitterend vraaggesprek met een Amerikaan die we in Den Haag nooit helemaal zullen vergeten. Paul Bremer III, dertig jaar geleden ambassadeur van de VS in Nederland, kijkt erin terug op de meest beschamende episode uit zijn carrière: het jaar waarin hij, na de afzetting van Saddam in 2003, voor de regering-Bush leiding gaf aan Irak. De periode waarin volgens kenners de basis voor IS werd gelegd.

Ik wil dit stuk graag aanbevelen bij iedereen die na de Brusselse aanslagen precies weet hoe wij terreur moeten pareren.

Bremer is met pensioen: zijn zelfverzekerdheid heeft plaatsgemaakt voor mildheid. Hij slijt zijn dagen, net als Bush, met schilderen. „Stressmanagement”, noemt hij het.

Je begrijpt de behoefte als je het stuk uit hebt. De verslaggever neemt Bremer met gevoel voor detail terug naar cruciale beslissingen die hij destijds nam. Kenmerkend voor zijn zelfoverschatting was dat hij zijn invloedrijkste decreten binnen weken na aankomst in Irak uitvaardigde. Eerst dat oud-leden van Saddams Baath-partij niet langer voor de overheid mochten werken. Daarna de ontmanteling van het leger.

Nu hij met pensioen is, komt Paul Bremer III de enormiteit van zijn fouten in Irak onder ogen

Besluiten waarmee Amerikanen het verzet organiseerden dat Irak (en Syrië) tot op de dag van vandaag teistert: volgens deskundigen bestaat zo’n zestig procent van het IS-leiderschap uit oud-Baath-functionarissen die destijds door Bremer brodeloos werden gemaakt.

Het fraaie aan dat stuk in The Boston Globe is dat Bremer de enormiteit van die fouten onder ogen komt. In 2006, toen hij zijn memoires publiceerde, interviewde ik hem, en was hij lang niet zover. De catastrofe was, zei hij toen, vooral de schuld van defensieminister Rumsfeld.

Nog steeds verdedigt hij Saddams afzetting. Maar verder? ”We screwed up”, beaamt hij als alle details behandeld zijn. Ook de president – over wie hij nooit kwaad wilde spreken. ”The biggest screw-up was Bush who took too long [...] to change the strategy.”

En dan te bedenken dat hij, Bush, Rumsfeld en de anderen hieraan begonnen omdat zij na 9/11 exact wisten hoe je terrorisme bestrijdt. Dus het is mooi dat je nu, in België, Nederland en elders, ook hier zoveel politici en deskundigen hebt die exact weten hoe wij dit gevaar moeten counteren. Ik zou zeggen: laat ze praten. En laten we daarna vooral niet vergeten te vragen of ze hun beweringen eigenlijk ook waar kunnen maken.