Waarom is dit nog niet in Nederland gebeurd?

Marechaussee op Schiphol. FOTO EVERT ELZINGA / ANP

Andere landen dan Nederland waren tot nu toe een relevanter doelwit voor gewelddadige jihadisten. Ook waren elders meer mensen bereid om een aanslag te plegen.

De symboolwaarde van een aanslag in bijvoorbeeld Amsterdam is minder hoog vergeleken met Brussel, gastheer van de EU en de NAVO. Verder kennen Frankrijk en België verhoudingsgewijs meer jihadisten die naar Syrië uitreisden (een risicogroep). In die twee landen bestaan ook meer ‘parallelle samenlevingen’ waarin home-grown terrorism gemakkelijker kan ontstaan. Ook kent Nederland geen media zoals Charlie Hebdo.

Aan de andere kant: Een aanslag zoals dinsdag in België, kan zeker ook in Nederland gebeuren. Nederland is een potentieel doelwit voor IS vanwege de deelname aan de bombardementen op het kalifaat in Irak en – sinds kort ook – Syrië. De aanslagen in de metro van Madrid in 2004 (191 mensen gedood) waren een antwoord van Al Qaeda op de Spaanse militaire deelname aan de strijd in Irak. AIVD-baas Rob Bertholee gaf onlangs de veiligheidssituatie in Nederland een zesje. „Maar die zes zou morgen zomaar kunnen veranderen in een onvoldoende”, voegde hij eraan toe.

Een aktueel risico betreft de verstrengeling van Belgisch en Nederlands jihadisme. Strijders uit beide landen trekken in Syrië vaak met elkaar op, vanwege de taal en de gemeenschappelijke Marokkaanse achtergrond. Justitie in België maakte een paar dagen geleden bekend dat het de Nederlandse Syriëganger Zaid Koulliss vervolgt. Hij zou deel uitmaken van de terreurcel in Verviers.

Een ander risico is de ondoorzichtigheid van de vluchtelingenstromen. Antiterreurdienst NCTV schreef in november: „Door de grote toestroom in de Schengenzone is het internationaal niet mogelijk alle personen nauwkeurig te identificeren en te screenen”. Asielzoekers in Nederland worden daarom extra gescreend.

Verder is onbekend welke schade twee overlopers naar IS hebben toegebracht. September vorig jaar liep een sergeant van luchtmacht over; een jaar eerder deed een oud-landmachtmilitair hetzelfde.

Ten slotte zijn er risico’s door de recente bezuinigingen bij de AIVD, of de hoge werkdruk bij de politie. Uit reconstructies van andere aanslagen blijkt dat het niet tijdig signaleren van aanslagplegers, mede te maken heeft met tekorten aan menskracht.