Ovatie in de zaal, scepsis bij familie Rodrigues thuis

Obama koos zorgvuldig, maar gericht en scherp, zijn woorden over het gevoelige onderwerp van mensenrechten in Cuba.

Foto AFP

In het bomvolle Gran Teatro de La Habana richtte de Amerikaanse president Barack Obama zich dinsdag, op de laatste dag van zijn bezoek aan Cuba, rechtstreeks tot de Cubanen, met krachtige, persoonlijke en doeltreffende woorden waar een diepere maatschappelijke en politieke boodschap vanaf spatte.

Eindelijk geeft Amerika het toe. Embargo heeft niets uitgehaald

Milagro Rodrigues, inwoner Havana

„Ik ben gekomen om de laatste resten van de Koude Oorlog te begraven. Ik ken de geschiedenis, weet wat er gebeurd is, maar ik wil er niet in blijven vastzitten, maar samen vooruitkijken”, aldus Obama. Hij koos zorgvuldig, maar gericht en scherp, zijn woorden over het gevoelige onderwerp van mensenrechten in Cuba. „Ik geloof dat burgers de vrijheid moeten hebben hun mening te geven zonder angst.”

Obama kreeg regelmatig luid applaus, er klonk gejuich in de zaal, en soms stonden mensen spontaan op voor een staande ovatie. Vanaf een balkon in de zaal – gevuld met leden van de communistische partij, vooraanstaande Cubanen onder wie artiesten, en een geselecteerd gezelschap van burgers – luisterde ook de Cubaanse president Raúl Castro aandachtig mee toen Obama’s stem door de zaal galmde:

„Burgers moeten zich ook kunnen organiseren en kritiek kunnen uiten op hun regering, en vreedzaam kunnen protesteren. En ik geloof dat kiezers in staat moeten zijn hun eigen regeringen te kiezen via democratische verkiezingen.”

Echt betrokken bij de Cubanen

Deze woorden kwamen hard binnen in de huiskamer van Milagro Rodrigues (57) die samen met een oudere nicht en haar 19-jarige dochter Giselle de toespraak rechtstreeks op televisie volgde. Rodrigues kreeg rillingen en spontaan tranen in haar ogen. „Dit raakt me diep. We zijn er nog lang niet, want een eigen mening in het openbaar ventileren, kan nog steeds niet in Cuba. De wijze waarop Obama het zegt is zó indringend. Hij is echt betrokken bij Cubanen”, zegt ze met zachte stem.

Ik ben gekomen om de laatste resten van de Koude Oorlog te begraven

President Obama

Hoewel het volgens Rodrigues, een universitair docent, iets beter gaat met de vrijheid van meningsuiting in het land, moeten Cubanen nog steeds voorzichtig zijn met kritiek uiten op het regime in het openbaar.

„Hier in huis zeg ik alles. Ik heb een mening, ik zeg wat ik vind en ben vóór veranderingen. Maar op een verjaardagfeestje weet je nooit of er iemand van de partij bij zit en wat dan de gevolgen zijn. De controle is nog steeds enorm.”

Voor haar dochter Giselle, die economie studeert, mag het proces stukken sneller gaan. Ze hoopt dat het bezoek van de Amerikaanse president daartoe bijdraagt. „Obama geeft de boodschap mee dat wij jongeren de toekomst in handen hebben en ons land moeten vormen. Ik wil niets liever, maar hoeveel ruimte krijgen we? In 2018 gaat president Castro met pensioen, heeft hij aangekondigd. Zou dat geen mooi moment zijn om alles radicaal te veranderen en vrije verkiezingen in te voeren?”

Politieke gevangenen

Hoewel Obama zijn boodschap respectvol en in zorgvuldig verpakte verklaringen uitsprak, zal de inhoud Castro niet onberoerd hebben laten. Eerder deze week ontkende hij nog dat er politieke gevangenen in Cuba zijn. Maar op de eerste dag van Obama’s bezoek werd een groep protestanten van de dissidentenbeweging Damas de Blanco onder wie voorzitter Berta Soler, hardhandig afgevoerd.

Soler, die met andere dissidenten dinsdag een ontmoeting had met Obama, gaf later in een reactie aan dat ze niet tevreden is over het bezoek en de poging van de Amerikaanse president het onderwerp mensenrechten te bespreken met Castro.

„Obama had krachtiger moeten zijn en meer repressie moeten uitvoeren op Castro over het geweld waarvan wij het slachtoffer zijn.”

Tijdens zijn toespraak stak president Obama de hand ook in eigen boezem. Het embargo heeft uiteindelijk niet gewerkt en en de Cubaanse bevolking alleen maar leed bezorgd. De vrouwen op de bank knikken enthousiast. Milagro Rodrigues klapt in haar handen. „Eindelijk geeft Amerika het toe. Het heeft niets uitgehaald en we hebben er nog steeds last van.”