Na het indammen moet de stroom opdrogen

Premier Rutte wil dat het aantal vluchtelingen in 6 tot 8 weken sterk daalt, zei hij op 20 januari. De deadline is nu verstreken. Lukt het nog in blessuretijd?

Rutte geeft een persconferentie na afloop van de tweede dag van de Europese top waarbij het draait om een deal met de Turken over een gezamenlijke aanpak van de vluchtelingencrisis. Foto ANP / Koen van Weel

Watertermen blijven de Europese vluchtelingencrisis begeleiden. Het begon met de stroom vluchtelingen. Die moest aanvankelijk worden gekanaliseerd. Daarna werd het indammen. En nu heet het dat de stroom moet opdrogen. Een ander woord voor richting nul, het doel dat premier Rutte in januari wereldkundig maakte.

De deadline van acht weken die vorige week afliep heeft hij niet gehaald. Rutte moet nu zijn streven zien te bereiken in reservetijd. Over de maatregelen die ertoe moeten leiden dat de vluchtelingenstroom over zee naar Europa ophoudt zijn de Europese regeringsleiders en Turkije het eind vorige week definitief eens geworden. Nu gaat het erom dat de afspraken in gang worden gezet en het voorspelde resultaat gaan opleveren.

Allereerst maar weer de actuele cijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Die leren dat zich gisteren 1.496 mensen meldden op een van de Griekse eilanden of het Griekse vasteland. Dat is nog ver verwijderd van de nul. Die nul geldt overigens wel voor een aantal andere landen dat tot voor kort ook te maken had met aanzienlijke aantallen. Macedonië, Servië, Kroatië en Slovenië kregen er gisteren niemand bij. Het bewijst dat de zogeheten ‘Westelijke Balkanroute’ waarlangs vluchtelingen en migranten via Griekenland verder noordwaarts Europa introkken, nu echt is afgesloten.

Echte effecten pas vanaf 4 april

Maar dit geldt nog niet voor de mensen die in bootjes de gevaarlijke oversteek van Turkije naar Griekenland maken. Integendeel, het weekgemiddelde lag met 880 mensen per dag 46 procent hoger dan de week ervoor. Aan de beleidstafels was hier al op gerekend. Voordat de maatregelen ingingen zouden mensen nog snel een poging willen doen om Europa te bereiken. Volgens Europees commissaris voor migratie Dimitris Avramopoulos mocht niet verwacht worden dat de instroom van de ene op de andere dag tot staan zou worden gebracht. Smokkelaars zetten nog altijd mensen vanuit Turkije over. Reden voor de Griekse premier Tsipras om zich bij de Duitse bondskanselier Merkel te beklagen over Turkije.

Onderdeel van het akkoord dat de Europese Unie met Turkije sloot is dat de Turken vanaf zondag 20 maart alle vluchtelingen die dan nog de oversteek maakten, zouden terugnemen. Maar dat gebeurt niet ‘per kerende boot’ zoals eerder wel is gesuggereerd. Mensen die in Griekenland aankomen moeten worden geregistreerd. Vervolgens krijgt hun asielverzoek een eerste beoordeling. Dit systeem treedt niet eerder dan 4 april in werking. Europa levert hiervoor het personeel. Na de vluchtelingen krijgt Griekenland nu de migratiebeambten: nog eens 4.000 mensen erbij. Maar wél met koopkracht.