In Zweden zweren ze bij fika

Zweden hebben een hoge productiviteit en een laag stresslevel, hoe kan dat?

Illustratie Tomas Schats

Goede resultaten behalen, maar niet onderdoorgaan aan lange stressvolle werkdagen. Hoe doe je dat? De Zweden zouden het geheim hebben gevonden: fika, een tweemaal daagse koffiepauze. De Scandinaviërs geloven er zo sterk in, dat veel Zweedse bedrijven hun werknemers verplichten om deze pauzes te houden.

Maar fika is meer dan een wandeling naar de koffieautomaat en terug, of een manier om een extra afspraak in een toch al drukke dag te persen. Om 10.00 uur en 15.00 uur stoppen de Zweden met werken om, op een andere plek, achterover te leunen met koffie en zoetigheid (fikabröd). Koffie is niet eens noodzakelijk: Zweden gebruiken fika ook voor thee, sap of limonade.

Het verschil tussen de leidinggevenden en medewerkers zou kleiner worden door de gezamenlijke pauze. Ook zou fika medewerkers creatiever en productiever maken, volgens emeritus hoogleraar communicatie Viveka Adelswärd van de Zweedse Universiteit van Linköping. Mensen die een rustpunt nemen op hun dag, doen uiteindelijk meer, schrijft ze op haar universiteitsblog.

Of het alleen die twee keer per dag fika is dat de Zweden op de been houdt, is lastig hard te maken, maar de Zweden zweren erbij en de resultaten zijn goed. Uit een onderzoek van Grant Thornton in 2010 bleek dat Zweedse zakenlieden wereldwijd het minst gestresst zijn.

Het werk blijft niet achter

Ook het werk van de Zweden blijft niet achter. Bij het meest recente onderzoek van de OESO, de club van rijke industrielanden, naar arbeidsproductiviteit in 38 landen staan ze op nummer elf. Onderaan de lijst bungelen Japan en China , landen die bekend staan om hun lange werkdagen. Overigens heeft Nederland een nog iets hogere arbeidsproductiviteit dan Zweden: het staat op plaats zes.

Zeker is wel dat fika wereldwijd aanslaat. Australië, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten kennen het concept al, en ook Nederland heeft sinds vorig jaar een fika-zaak. In Nijmegen begon Carlijn Evers een lunchroom, die ze ook maar meteen Fika noemde.

Wat het verschil is tussen fika en een normale koffiepauze? Evers: „Fika is een ritueel. De Zweden benoemen dat ze een moment maken van de pauze.” Ook Evers denkt dat mensen beter gaan werken door het inlassen van een rustpunt. „In een andere omgeving, met een andere sfeer kun je op betere ideeën komen.”

    • Jochem van Staalduine