Hoe reageert de wereld op ‘Brussel’?

Afgezien van troostende woorden, hebben andere landen België vooralsnog weinig concreets te bieden. Dat was na de aanslagen van Parijs wel anders.

FOTO NICOLAS MAETERLINCK / AFP

Het begint een leeg ritueel te worden, nu Europa steeds vaker het slachtoffer wordt van grote terroristische aanslagen. Ook na ‘Brussel’ betuigden wereldleiders, voorop natuurlijk de Europese, weer plechtig hun solidariteit met België. Maar afgezien van troostende woorden hadden ze België vooralsnog weinig concreets te bieden.

Dit in tegenstelling tot de aanslagen van Parijs. Toen gingen er direct stemmen op – om te beginnen in Frankrijk zelf – om de militaire acties tegen de Islamitische Staat fors op te voeren. Ook premier Rutte verklaarde toen zonder aarzeling dat Nederland in oorlog was met IS. En inderdaad gingen kort daarna naast de VS en Frankrijk onder meer de Britten en de Nederlanders meebombarderen op IS-doelen in Syrië.

Ditmaal bleven zulke martiale geluiden achterwege. Alsof de Europese landen beseften dat door de verwoestende bombardementen op IS-doelen in Syrië en Irak de beweging weliswaar is verzwakt maar ook de kans op terreuraanslagen in Europa lijkt toegenomen. En welke leider neemt graag bewust het risico op een aanslag in zijn hoofdstad?

Een van de weinigen die na ‘Brussel’ nog van een oorlog spraken was de Franse premier Manuel Valls: „We zijn in oorlog”, zei hij. „De afgelopen maanden zijn we in Europa blootgesteld aan oorlogshandelingen.”

Veel Europese leiders zullen achter de schermen België manen eens slagvaardiger te worden

Tegelijk confronteerde de Griekse Eurocommissaris Dimitris Avramopoulos (Migratie en Binnenlandse Zaken) de lidstaten van de EU intussen met een pijnlijk gebrek aan daadkracht na de grote aanslagen van vorig jaar in Frankrijk. „We kunnen niet blijven leren op de harde manier”, zei hij tegen website Politico. „Zoals de aanslagen in Brussel aantonen hebben we absoluut meer coördinatie en het delen van inlichtingen nodig.” Als de lidstaten de EU-afspraken hierover van vorig jaar hadden uitgevoerd, hadden de aanslagen in Brussel wellicht kunnen worden voorkomen, opperde hij. De ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie riep hij op tot spoedberaad om de samenwerking te beklinken.

Maar veel Europese leiders zullen achter de schermen ook België zelf manen eens slagvaardiger te worden. Ondanks alle beroering over de aanslagen in Parijs door in Brussel gevestigde terroristen van november 2015 zijn nieuwe voorstellen voor wetgeving, die het mogelijk maken terreurverdachten langer dan één dag in voorarrest te houden, nog altijd niet goedgekeurd. Huiszoekingen mogen op grond van archaïsche wetten nog altijd niet ’s nachts plaatsvinden.

De aanslagen waren ook koren op de molen van campagnevoerders in de VS en Groot-Brittannië. De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump herhaalde nog maar eens zijn eerdere omstreden uitspraak dat wat hem betreft moslims tot nader order geweerd moeten worden uit de VS. „Op dit moment kunnen we deze mensen niet toestaan dit land in te komen, het spijt me.”

UKIP-leider Nigel Farage, een fel voorstander van een Brits vertrek uit de EU, greep de aanslagen dankbaar aan om de EU verdacht te maken. Hij zei dat die aantonen dat de Schengenzone zonder interne grensbewaking gevaarlijk is omdat terroristen er ongehinderd kunnen reizen. Instemmend retweette hij een bericht van een rechtse columnist: „Brussel, feitelijk de hoofdstad van Europa, is ook de jihadistische hoofdstad van Europa.”

Ook anderen, zoals de Tsjechische premier Milos Zeman, zagen in de aanslagen het bewijs dat ze beter geen vluchtelingen kunnen opnemen omdat zich onder hen terroristen kunnen schuilhouden.

    • Floris van Straaten