Drenthe woest op Justitie

Gaan de gevangenissen in Drenthe toch dicht? Er was juist afgesproken dat ze open zouden blijven. „Onfatsoenlijk.”

Een cel in een van de gevangenissen in het Drentse Veenhuizen. Foto Catrinus van der Veen/ANP

De provincie Drenthe dreigt niet langer mee te werken aan de opvang van asielzoekers en het plaatsen van windmolens als er alsnog een gevangenis in Veenhuizen dichtgaat. Dat zei commissaris van de koning Jacques Tichelaar (PvdA) dinsdag.

Tichelaar is woedend over de ingrepen in het gevangeniswezen die minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) maandag in een brief aan de Tweede Kamer aankondigde. Opnieuw zijn sluitingen „onvermijdelijk” omdat eenderde van alle cellen leegstaat. Dat aandeel zal volgens het ministerie de komende vijf jaar stijgen tot de helft door de daling van de criminaliteit als gevolg van onder meer de vergrijzing.

Het personeel van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) is maandag geïnformeerd. De dienst is gevraagd voor de zomer met een plan te komen. Volgens een intern stuk blijkt dat rekening wordt gehouden met de sluiting van locaties in Heerhugowaard, Almelo, Zeist, Almere, Veenhuizen (Esserheem), Ter Apel en Zoetermeer. Ook drie jeugdinrichtingen, waaronder Het Poortje in Veenhuizen, staan op de nominatie te sluiten. 1.900 personeelsleden dreigen boventallig te worden verklaard, en 700 mensen moeten mobiel worden ingezet.

Tot groot ongenoegen van oppositiepartijen in de Tweede Kamer, de FNV en ook commissaris Tichelaar. Twee jaar geleden hebben de noordelijke provincies met toenmalig staatssecretaris Fred Teeven (VVD) afspraken gemaakt over de gevangenissen. De uitkomst daarvan was dat de gevangenis in Hoogeveen moest sluiten, maar dat die in het Groningse Ter Apel en de twee in Veenhuizen konden openblijven.

Tichelaar: „Je kunt daar nu niet op terugkomen. Je bent gebonden aan die afspraken. Als het kabinet dit voornemen doorzet, vind ik dat onfatsoenlijk. Tegenover ons en de werknemers aan wie verzekerd was dat het toekomstbestendig beleid was. Dan is er sprake van een onbetrouwbare overheid. Dan zullen wij onze afspraken met de overheid over bijvoorbeeld de opvang van asielzoekers, windenergie en natuur ook eenzijdig opzeggen.”

Een woordvoerder van het ministerie noemt de Drentse reactie „voorbarig”, omdat de plannen nog „helemaal niet vaststaan. Het is de bedoeling dat DJI dit keer geen masterplan oplegt zoals twee jaar geleden, maar in samenspraak met onder meer lokale bestuurders de beslissingen neemt.”

In Veenhuizen zijn de gevangenissen Norgerhaven en Esserheem nog in gebruik. Eerder is Groot Bankenbosch gesloten. In Norgerhaven zitten Noorse gevangenen. De helft van de vijfhonderd cellen in beide instellingen moet verdwijnen.

Vakbond FNV Overheid noemt de beoogde sluiting „onaanvaardbaar en in strijd met eerdere beloftes”. In 2015 zei toenmalig staatssecretaris Teeven dat er geen gevangenissen meer zouden worden gesloten. Volgende week debatteert de Kamer hierover.