Behandel ons niet als alcoholist @Voedingscentrum

Geen alcohol, dicteert de nieuwe Schijf van Vijf. Of maximaal één glas per dag. Dit advies, afkomstig van de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum, jaagt verantwoorde drinkers onnodig schrik aan, menen Henk Hendriks en Aafje Sierksma.

AMSTERDAM – Twee vriendinnen proosten op een terras aan de Nieuwmarkt. Foto ANP/Marcel Antonisse

Speciaalbieren zijn populairder dan ooit, microbrouwerijen schieten als paddenstoelen uit de grond en wijncursussen en –proeverijen raken steeds meer in trek. Kortom: heel wat Nederlanders genieten op z’n tijd van een glaasje. Maar misbruik door het nuttigen van te veel alcohol brengt risico’s met zich mee. Net als te veel suiker, te veel vet of te weinig beweging.

Om consumenten te adviseren hoe ze verantwoord met voeding en alcohol om kunnen gaan, brengt de Gezondheidsraad, een onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan voor regering en parlement, eens in de zoveel tijd richtlijnen uit die bij het grote publiek vooral bekend zijn via de ‘Schijf van Vijf’ van het Voedingscentrum. Eind vorig jaar, tien jaar na het laatste advies, zijn de nieuwe richtlijnen gepresenteerd. Met aanbevelingen over voedsel – meer thee, meer bonen, meer nootjes – én over alcohol.

„Drink geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan een glas per dag”, adviseert de raad. Wat bedoelt dit gezaghebbende instituut hiermee? Wel of niet drinken? Hoe dan ook heeft Nederland hierdoor in één klap de strengste alcoholrichtlijn van Europa. Maximaal twee glazen per dag, luidt het advies bij onze oosterburen. Verder weg, in de VS, staat het maximum zelfs op drie glazen.

Positieve effecten niet meegewogen
Hoe is dit verschil te verklaren? Niet door wetenschappelijke ontwikkelingen. Gezondheidsraden uit andere landen baseren zich grotendeels op dezelfde onderzoeken. En de afgelopen tien jaar zijn er geen noemenswaardige inzichten over nadelige gevolgen van matig alcoholgebruik bijgekomen. Wetenschappers in binnen- en buitenland hebben dan ook hun verbazing geuit over dit nieuwe Nederlandse alcoholadvies. Bijvoorbeeld het aan de Universiteit van Boston verbonden wetenschapspanel ISFAR. De Gezondheidsraad heeft zich bij haar onderzoek vooral op de effecten van overmatig alcoholgebruik gebaseerd, zo concluderen zij. Hierdoor valt het totale gezondheidseffect negatief uit.

Gezondheidsraad - Richtlijnen goede voeding 2015

Bovendien heeft de Gezondheidsraad de positieve gezondheidseffecten van gematigde alcoholconsumptie, iets waar wél wetenschappelijke consensus over bestaat, nauwelijks meegewogen. Het is al lange tijd bekend dat een glaasje op z’n tijd onder meer bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten en ouderdomsdiabetes.

Verslaving en levercirrose treedt op bij misbruik
De Gezondheidsraad voert verslaving en levercirrose op als redenen om niet te drinken. Aandoeningen die voornamelijk bij misbruik optreden. Zo lijken angst en de wens om alcoholmisbruik tegen te gaan de doorslag te hebben gegeven in een advies dat op wetenschappelijk onderzoek gestoeld zou moeten zijn. Met als gevolg een té streng en verwarrend advies voor mensen die verantwoord drinken. Want verantwoord omgaan met alcohol, dat is wat de meeste Nederlanders doen. Meer dan negentig procent, om precies te zijn. Kunnen zij nu beter stoppen omdat ze bang moeten zijn voor verslaving en levercirrose? Of kunnen zij het met een gerust hart bij één of twee glazen per dag houden?

Dat wetenschappers het weleens met elkaar oneens zijn, is natuurlijk niets nieuws. Maar een advies dat potentieel grote invloed heeft op hoe mensen hun dagelijkse leven inrichten en weer tien jaar mee moet, dient gebaseerd te zijn op een bredere wetenschappelijke consensus dan nu het geval is. En ook een formulering die geen vragen oproept is meer dan welkom.

Wat moet de meerderheid die verantwoord met alcohol omgaat nu met deze alcoholrichtlijn? Voorlopig vrij weinig, wat ons betreft. Consumenten verdienen een helder en werkbaar advies over hoe zij verantwoord met een biertje, borreltje of wijntje om kunnen gaan. Dat advies, grotendeels gebaseerd op dezelfde wetenschappelijke data, is in 2006 al gegeven. Geniet, maar drink met mate.

Dr. Henk Hendriks en Dr. Aafje Sierksma zijn alcoholonderzoekers. Sierksma is directeur van het Kennisinstituut Bier, gefinancieerd door Nederlandse Brouwers, de overkoepelende organisatie die de belangen behartigt van in Nederland gevestigde bierbrouwerijen.