Wie luistert er naar de Schijf van Vijf?

Vanmiddag komt het Voedingscentrum met een update van de klassieke Schijf van Vijf. Maar is de schijf wel vertegenwoordigd in de Nederlandse boodschappentas? NRC gaat supermarkten langs.

Foto’s Gino Kleisen

Blijven het er vijf? Vanmiddag wordt het duidelijk. Dan komt het Voedingscentrum met een update van de klassieke ‘Schijf van Vijf’ – al sinds 1953 dé leidraad voor gezonde voedingskeuzen. De precieze inhoud van de nieuwe schijf wordt in de loop van de dag onthuld, maar de strekking is duidelijk: minder vet, minder alcohol, méér groenten en fruit. Minder suiker, méér volkoren. Dat bleek al uit de nieuwe Richtlijn Goede Voeding die vorig jaar november verscheen en waar de schijf op is gebaseerd.

Hoezeer zijn mensen eigenlijk bezig met wat ze eten? Is de Schijf een beetje vertegenwoordigd in de Nederlandse boodschappentas? NRC ging drie supermarkten af – Dirk van den Broek, Vomar, Albert Heijn – en vroeg het daar.

Schaal van vijf - Jan PuijkJan Puijk (64) Hier heb ik: halfvolle melk, hagelslag (melk) en filet americain. De laatste dingen voor ik morgen op vakantie ga. Ik ben heel erg bezig met eten. De meeste mensen weten volgens mij echt niet wat je wel en wat je niet moet eten. Eet een appel, zeggen ze dan. Weet je hoe slecht dat voor je tanden is! Minder zout, zeggen ze. Fout! Uit onderzoek blijkt dat zout positieve effecten heeft tegen kanker. Zo’n Voedingscentrum, met hun advies, je weet gewoon niet wie erachter zitten. Is dat onafhankelijk? Dacht het niet. Ik eet gezond en gevarieerd. Vroeger at ik elke week biefstuk, nu nooit meer. Wat wel? Kurkuma, kokosnoot – hartstikke gezond. Zodra ik op vakantie ben en een kokosnoot zie, neem ik ‘m. Helemaal als-ie van zilte grond komt, dichtbij zee. Dat proef je. Wat ik vanavond eet? Zuurkool. Met rookworst, ja. Maar dan wel eentje van 4,50 euro, van de Veluwe.”

Schijf van vijf - Helen ZahourHelen Zahour (58) „Deze boodschappen zijn niet voor mij! Ik heb hier brood, vlees – allemaal dingen die ikzelf niet eet. Dit is voor een oude vrouw waar ik soms langsga. Ik ben supervega. Ik stop niets in mijn lichaam met kleurstoffen, geen snoep, geen frisdrank, geen zuivel. Niets met dieren. Voeding is bepalend voor je gezondheid, daar geloof ik heilig in. De laatste keer dat ik daar vanaf week was tien jaar geleden. Er was een pakje zalm over en ik dacht: zonde om weg te gooien. Daar heb ik psychisch nog veel last van gehad. Het maakt me wel paranoïde. Niemand mag voor me koken, ik eet nooit ergens anders. Ik lees altijd álles wat op de verpakking staat. Ik pak zo vaak iets op om dan weer terug te zetten, dat mensen soms denken dat ik aan het stelen ben.”

Schaal van vijf - Hanan AraabHanan Araab (40) Wat er in mijn tas zit? Kijk zelf maar: venkel, biologische gember, boerenkool, spinazie. Aardbeien. Appels. Frambozen. Oké, ja, dat is een zak chips, maar die is voor de kinderen, en alleen voor in het weekend. Ik let sinds ongeveer een jaar heel erg op mijn voeding. Ik wilde afvallen, en merkte toen veel verschil in hoe ik me voelde. Daarom ben ik gezond blijven eten. Vroeger was dat wel anders. Toen ik klein was, stond er weleens patat klaar als ik uit school kwam. „Word je groot van”, zei mijn moeder dan. Mensen hadden echt geen idee! Ik heb vier kinderen en ik zorg dat ze goede dingen te eten krijgen. Alleen in het weekend af en toe iets ongezondsdat zijn de regels bij mi. Als ze bij vriendjes gaan spelen, dan zullen ze heus weleens snoepen – maar ja, dan ben ik er niet bij. Witbrood komt er bij ons thuis niet in.”

Schijf van vijf - Atse BusmanAtse Busman (26) „Ik ben allergisch voor alles wat riekt naar quinoa, bulgur, parelgort. Waar mensen vegetarisch eten, bak ik spek. Ik weet heus wel wat ik eet, maar heb gewoon een heel hoog ‘nou en?’-gehalte. Zo’n voedingsadvies heeft niet zoveel invloed op me. Net heb ik worst gekocht, chips, aardappelen en kijk eens aan, een blok spek van 400 gram. Begrijp me niet verkeerd, zó ongezond eet ik ook niet. Ik denk zo’n beetje rond het Nederlandse gemiddelde. Een beetje te veel vlees en kaas. Maar ik werk in de horeca en loop daar rustig 20 kilometer per dienst. Gisteren heb ik voor het eerst in jaren twee stuks fruit gegeten. Ook nu in de tas heb ik meer fruit dan ooit bij me. Maar dat heeft mijn vriendin erin gestopt. Zij is beter dan ik. Ik zou nog vleesjus met een rietje kunnen drinken.”

Schijf van vijf - Giovana van Kust en zus Meredith van KustGiovana van Kust (33) Giovana (rechts): „Mijn tas zit nu vol saucijzenbroodjes. Vind ik eigenlijk niet eens lekker, maar ze waren in de aanbieding. Deel ze wel uit, genoeg mensen die dat lekker vinden. Verder heb ik hier brood, kip, zuurkool, aardappelen, chocolade, paprika. Ik ben eigenlijk best wel bezig met wat ik eet. Mijn moeder zit in de catering, dus dat heb ik van huis uit meegekregen. Elke dag eet ik veel fruit en groente – als ik dat een keer niet doe, dan merk ik dat meteen. Ik drink veel water. En allemaal kleine dingetjes. Ik gebruik bijvoorbeeld Himalayazout in plaats van gewoon tafelzout, dat is beter voor je. Ja, ja, in deze tas zit Kentucky Fried Chicken, heb ik net ook gehaald. Dat is natuurlijk niet gezond. Soms heb je gewoon zin in iets warms, dat gaat dan impulsief. Maar als je koelkast vol zit met gezonde dingen, mag je af en toe best even zondigen. Dan doe ik morgen gewoon extra gezond.”